İş ilişkisinde askı halleri ve pandemiye ilişkin yasal düzenlemeler

Abstract

İş sözleşmeleri karşılıklı borç doğuran, süreklilik arz eden özel hukuk sözleşmeleridir. Ancak bu süreklilik ilişkisi içerisinde ortaya çıkan bazı ifa engelleri nedeniyle taraflardan birisi kendi edimini yerine getiremeyebilir. Bu imkânsızlığın sürekli olması durumunda Borçlar Hukuku genel hükümleri gereğince iş sözleşmesi sona erer. Ancak imkânsızlığın geçici olması durumunda, işçiyi korumak ve iş güvencesini sağlamak amacıyla iş sözleşmeleri sona erdirilmez, askıya alınır. İş sözleşmesinin askıya alınması ile sözleşme hukuken varlığını devam ettirir. Ancak tarafların temel yükümlülükleri olan iş görme ve ücret ödeme borçları askıya alınır. Askı sebebinin ortadan kalkması halinde iş sözleşmesi hüküm ve sonuçlarını doğurmaya devam eder. İş sözleşmesinin askıya alınmasına ilişkin mevzuatımızda çeşitli yasal düzenlemeler olmakla birlikte, askı haline münhasır özel tek bir düzenleme yoktur. Mevzuatımızda yer alan askıya ilişkin düzenlemelerin genelinde, iş sözleşmesinin askıya alınmasının tanımı, koşulları, unsurları ve doğuracağı hukuki sonuçlar düzenlenmemiştir. Bu hususlar öğretiye ve yargı kararlarına bırakılmıştır. Bu durum ise hukuki tartışmaları beraberinde getirmiştir. Covid-19 pandemisi de iş sözleşmelerinin askıya alınması sonucu doğuran bir askı sebebi olarak tüm dünyayı etkilemiştir. Türkiye'de mevcut mevzuatın küresel salgına ilişkin düzenlemeler içermemesi nedeniyle, ilk Covid-19 vakasının görülmesinden sonra yoğun önlemler alınmış ve yasal değişiklikler hızlı bir şekilde yapılmıştır. Yasal düzenlemelerin hızlı yapılması eleştiri ve hukuki tartışmaları da beraberinde getirmiştir. Üç bölümden oluşacak bu çalışmamızda birinci bölümde iş sözleşmesinin askıya alınması kavramını, şartlarını, amacını, hukuki dayanaklarını ve iş sözleşmesinin askıya alınma hallerini ele alacağız. İkinci bölümde iş sözleşmesinin askıya alınmasının hukuki sonuçlarını mahkeme kararları ve doktrinsel tartışmalarla birlikte değerlendireceğiz. Üçüncü bölümde ise askı sebebi olarak çalışma hayatını önemli ölçüde etkileyen Covid-19 pandemisi ile ilgili yapılan İş Hukukuna ilişkin yasal düzenlemeleri doktrinsel tartışmaları ile birlikte değerlendireceğiz.