Hile riski değerlemesinin ve hileleri bulmanın denetimin etkinliğindeki rolü ve Türkiye'de SPK'dan yetki alan denetim firmalarına yönelik bir araştırma

Abstract

Bağımsız denetim, işletmelerin finansal tablolarının genel kabul görmüş muhasebe ilkelerine göre hazırlandığını ve gerçek durumu yansıttığını tespit eder. Sermaye piyasalarında işletmelerin finansal tablolarının güvenilirliği, işletme hakkında alınacak birçok kararda dayanak noktasıdır. Dolayısıyla bağımsız denetim, sermaye piyasalarında önemli bir rol üstlenmektedir. Günümüzde işletmelerde meydana gelen hileler, başta işletme ve denetim firması olmak üzere birçok kesime zararlar vermekte ve finansal tabloların güvenilirliği ön plana çıkmaktadır. Finansal tabloların güvenilirliğini saptamada bağımsız denetçinin önemli bir rolü vardır. Bu rol, denetçinin müşteri işletmedeki hileleri dikkate alarak denetimini yürütmesini gerektirir. Bağımsız denetçi hilelerin neden olduğu zararlardan korunmak için müşteri işletmedeki hile riski faktörlerini dikkate alarak risk değerlemesi yapar. Aynı zamanda denetimini, olası hileleri ortaya çıkarabilecek şekilde planlamak ve yürütmek durumundadır. Çalışmada, SAS No.82 ve No.99'a göre hilelerin dikkate alınması ve hilelerin bulunması konuları incelenmiş ve hileler konusunda iç denetçiyle işbirliği teorik olarak ele alınmıştır. Çalışmada, son olarak denetçinin hile riskini değerlemesi, hileleri bulması ve hileler konusunda iç denetçiyle işbirliğine girmesinin denetimin etkinliği üzerinde bir rolünün olup olmadığı, hem teorik olarak hem de amprik bir araştırmayla incelenmiştir.