Mimari ve yapılı çevrede ekonomi ve ekoloji optimizasyonu çerçevesinde coğrafi bilgi sistemleri destekli bir inşaat tedarik zinciri yönetimi modeli önerisi

Abstract

Bu tez çalışmasında, İnşaat Tedarik Zinciri Yönetimi (İTZY) sürecinde ekonomi ve ekoloji optimizasyonunu öneren, Coğrafi Bilgi Sistemleri (CBS) destekli bir İTZY modeli geliştirilmiştir. Söz konusu model; inşaat projelerinin yapı malzemesi ve tedarikçi seçimi problemlerine çok kriterli karar verme (ÇKKV) yöntemleri kullanarak cevap verebilmektedir. Çalışma kapsamında duvar malzemeleri ele alınmış; Türkiye inşaat sektöründe yaygın şekilde kullanılan tuğla, gazbeton ve alçıpan levha üzerine araştırmalar yapılmıştır. Önerilen modelde malzeme seçimi analizleri için, Yaşam Döngüsü Değerlendirmesi (YDD) tekniğinin üretim, taşıma ve uygulama aşamalarını esas alan ve Hata Puanı adı verilen basitleştirilmiş bir YDD yaklaşımı önerilmiştir. Ekonomi kriteri olarak maliyet, ekoloji kriteri olarak ise küresel ısınma etki kategorisi esas alınmıştır. Tedarikçi seçimi kriterleri uzman paneli; kriterlerin önem dereceleri ise bir uzman anket çalışması yardımı ile belirlenmiştir. Anket katılımcıları sektör, akademi ve kamu çalışanları arasından seçilmiştir. Anket sonuçlarının istatistiksel analizleri SPSS yazılımında gerçekleştirilmiştir. Tedarikçi seçimi için Ödül Puanı adı verilen basitleştirilmiş bir ÇKKV yöntemi geliştirilmiştir. ECO-SUPPY adı verilen modelin uygulanabilirliğini sınamak için, modelle aynı adı taşıyan, web tabanlı bir yazılım aracı geliştirilmiştir. Yazılımın uygulamaları için Eskişehir'de betonarme bir yapı ele alınmış; örneklem yardımı ile araştırma bulguları sunulmuştur. Çalışmanın, ülkemizde daha önce derinlemesine araştırılmamış bir kavram olarak İTZY'yi ele alması; İTZY'de çevre duyarlı bir yaklaşım önermesi ve İTZY sürecinde CBS desteğini benimsemesi açısından önemli olduğu düşünülmektedir. Bu çalışmada önerilen İTZY modelinin, inşaat projelerinin tasarım aşamasında mimar ve tasarımcılara; proje uygulama aşamasında ise proje yöneticileri başta olmak üzere tüm proje katılımcılarına karar desteği sağlayacağı öngörülmektedir. Ayrıca inşaat projelerine, yapım yönetiminin zaman, maliyet ve kalite hedeflerinin yanı sıra düşük karbon ayak izi perspektifini kazandıracağı düşünülmektedir.