Türkiye'de illerin sürdürülebilir kalkınma göstergelerine göre gri ilişkisel analiz ile sıralanması

Abstract

Tüm dünya ülkelerinin yaşamakta olduğu hızlı değişim sürecini Türkiye de yaşamaktadır. Değişim rüzgârının etkisi altındaki bir dünyada rekabet, artık sadece devletler arasında değil, bölgeler ve kentler arasında da yaşanmaktadır. Bu koşullar altında, kentlerin, ekonomik, sosyal ve çevresel boyutlardaki mevcut durumlarının değerlendirilmesi ve planlı bir şekilde yaşanmakta olan hızlı değişime ayak uydurmalarının sağlanması sürdürülebilirlikleri açısından büyük önem taşımaktadır. Bu noktada, sürdürülebilir kalkınma gibi çok boyutlu kavramların tek bir değişken yardımıyla ya da tek bir boyut ile ölçümünü gerçekleştirmek mümkün değildir. Bir kentin kalkınmasının ne derece sürdürülebilir olduğunu anlayabilmek için çok sayıda değişkenden oluşan ve farklı boyutları bir araya getiren bir gösterge seti belirlemek önemlidir. Bu çerçevede çalışmanın amacı, sürdürülebilir kalkınmanın ölçülmesine yardımcı olacak ekonomik, sosyal ve çevresel boyutların bir bütün olarak ele alındığı gösterge seti ile Türkiye'deki illerin, 2009-2013 yılları arasındaki sürdürülebilir kalkınma sıralamalarının yapılması olarak belirlenmiştir. Bu sayede kavrama yönelik sürecin yansıtılması açısından fayda sağlamak hedeflenmiştir. Türkiye'deki illerin sürdürülebilir kalkınma sıralamasını yapabilmek için gösterge seti oluşturulmuştur. Oluşturulan gösterge setinde ekonomik, sosyal ve çevresel boyutlar altında toplam 51 göstergeye yer verilmiştir. Bu göstergelerin her birinin ağırlıklarının belirlenmesinde "Entropi Ağırlık Belirleme Yöntemi"ne başvurulmuştur. Türkiye'deki illerin sürdürülebilir kalkınma sıralamalarının yapılmasında ise bir "Çok Kriterli Karar Verme" tekniği olan "Gri İlişkisel Analiz" tekniği kullanılmıştır. Daha sonra yöntemlerin uygulama adımları örneklendirilmiştir. Bu yöntemlerin uygulanmasında bir Microsoft Office programı olan EXCEL 2013'ten yararlanılmıştır. Belirlenen sürece ait illerin gri ilişkisel derece değerleri esas alınarak sıralamaları oluşturulmuştur. Elde edilen bulgular yorumlanmıştır.