Modern resim sanatında biçim ve parça-bütün ilişkisi

Abstract

Resim sanatında imge-biçim-kurgu diyalektiği, sanat tarihi boyunca işlenen bir sorun olarak karşımıza çıkmaktadır. Biçim; sanatın algıladığımız ve yorumlayabildiğimiz kısmı, özgünlüğün ve yaratıcılığın somuta, gerçeğe dönüştürülmüş halidir. Sözlükanlamıyla biçim sözcüğü 'şekil, parçaların düzeni, dış görünüş' olarak tanımlanır. Biçim, parçalarının düzeni ve dış görüntüsünden başka bir şey değildir. Sanatçının gerçekliği algılayışı, yargılayışı, yorumlayışı, ve yansıtışını kapsayan dört zihinsel sürecin sonucudur. Modern sanattaki genel biçim anlayışını kavrayabilmek için, önce Modern Sanatın rasyonalizm düşüncesiyle şekillenmiş olan sanat akımlarını ve Modernizm eleştirisi sonucunda ortaya çıkmış olan güncel sanat akımlarını ayrıntılarıyla incelememiz gerekir. Biçimden söz açılacaksa, parçaların anlamlı düzenlenişi olan kurgulamadan da bahsetmek gerekir. Modern sanat akımları, farklı üsluplara, amaçlara, felsefelere ve anlayışlara sahip olsalar da, plastik değerler açısından buluştukları bazı ortak noktalarının da bulunduğunu söyleyebiliriz. Akımlardaki düşünce ayrımların getirdiği farklı biçem anlayışlarının yanı sıra, kurgusal değerler açısından birbirlerine yakınlık gösterirler. Modernitenin getirdiği rasyonalizm ve deneysel sanat düşüncesiyle birlikte, kuramlarını, bilimsel verilerle birlikte sağlam temellere oturtmaya çalışan modern sanat akımlarında, biçimlerın kurgulanmasında mükemmeliyetçi, bilimsel ve sistematik bir kurgu şekli gözlemlenirken; duygusal titreşimierin ve ruhsal otomatizmin şekillendirdiği Modern Sanat Akımlarında ise parça-bütün ilişkisi açısından bu tür ortak bir kuramdan bahsedemeyiz. Bunun nedeni de, reel tabakayı oluşturan malzemelerin ve oluşturulan biçimlerin seçiminde olduğu gibi,kurgu şeklinde de sanatçıları duygusal etkileşimleri yönlendirir. Bu nedenle ortak bir kurgu kuramı dışavurumsal akımlar için geçerli değildir. Modern Sanattaki biçim ve parça-bütün ilişkisini anlayabilmemiz için, bu karşılıklı etkileşimli gelişim sürecini bir bütün olarak irdelemek doğru olacaktır.