Öğretim elemanlarının bakış açısıyla özerkliği anlamak: Eğitim Fakültesi örneği

Abstract

Bu araştırmanın amacı eğitim fakültesi öğretim elemanlarının deneyimleri doğrultusunda öğretim elemanı özerkliğini derinlemesine betimlemek ve açıklamaktır. Karma yöntem açıklayıcı desen ile yürütülen araştırmanın katılımcıları Yükseköğretim Kurulu'nun 2020 yılında Eğitim Fakültelerine yetki devrinde bulunmasının ardından kendi programını geliştirerek uygulamaya başlamış 14 eğitim fakültesinde görevli öğretim elemanlarıdır. Araştırmanın verileri, anket aracılığıyla 320 öğretim elemanından ve yarı yapılandırılmış görüşmeler aracılığıyla 35 öğretim elemanından toplanmıştır. Nicel veriler betimsel istatistik analiziyle, nitel veriler tematik analizle çözümlenmiştir. Araştırma sonucunda, öğretim elemanlarının yönetsel süreçlere katılım, mesleki gelişim ve program açısından genel olarak özerk oldukları belirlenmiştir. Öğretim elemanlarının özerkliğini etkileyen temel etmenlerin kurum kültürü, mesleki yetkinlik, yasal çerçeveler, ekonomik koşullar, eğitim ortamı özellikleri ve toplumsal yapı olduğu belirlenmiştir. Öğretim elemanı özerkliğinin; öğretim elemanlarının mesleki sorumlulukları çerçevesinde kararlarını özgür bir şekilde alabilmesi ve uygulayabilmesi olarak anlamlandırıldığı ortaya çıkmıştır. Öğretim elemanı özerkliğinin; yönetsel süreçlere katılma, mesleki gelişim, öğretim ve araştırma süreçlerinde özgür olmak, mesleki yeterliklere sahip olmak, ifade özgürlüğüne sahip olmak ve sorumluluk olarak anlamlandırıldığı sonucuna ulaşılmıştır.