Okul öncesi öğretmenleri için özel gereksinimi olan çocuklara yönelik farkındalık geliştirmede ön yargı karşıtı hizmet içi eğitimin değerlendirilmesi

Abstract

Bu araştırmanın amacı, okul öncesi öğretmenlerinin özel gereksinimi olan çocuklara yönelik mevcut farkındalıklarını çok yönlü biçimde betimlemek ve bu farkındalığın çeşitli boyutlarını geliştirmede ön yargı karşıtı hizmet içi eğitimin katkısını açıklamaktır. Durum çalışması- karma yöntem deseninde yürütülen araştırmada, nitel veriler; yarı yapılandırılmış ön ve son görüşmeler, eğitim sürecinde oluşturulan öğretmen ürünleri, video kayıtları, öğretmen yansıtıcı günlükleri ve saha notlarından elde edilmiştir. Nicel veriler ise Duyarlı Bir Erken Çocukluk Eğitimcisi Olmak Anketi, Kaynaştırma Uygulamalarında Öğretmen Yeterliliği Ölçeği, Engellilere Yönelik Çok Boyutlu Tutum Ölçeği ve Özel Gereksinimi Olan Bireylere Yönelik Öğretmen Sosyal Kabul Ölçeği aracılığıyla toplanmıştır. Nitel bulgular ön yargı karşıtı hizmet içi eğitimin öğretmenlerin farkındalığını geliştirdiğini, ön yargılarını fark ettiklerini ve bu ön yargıların kapsayıcı eğitim ortamlarına nasıl yansıdığı konusunda anlayış geliştirdiklerini göstermektedir. Nicel bulgular ise öğretmenlerin duyarlılık, yeterlik ve sosyal kabul düzeylerinde artışlar olduğunu ortaya koymaktadır. Bütünleştirilmiş bulgular, öğretmen yeterlikleri ve sınıf içi uygulamalara ilişkin kategorilerin nicel bulgularla desteklendiğini; çocuklardaki ön yargı kaynakları ve ailelerle ilgili kategorilerin ise nicel verilerle kısmen desteklendiğini göstermektedir. Elde edilen sonuçlar, öğretmenlerin farkındalıklarını destekleyen yapılandırılmış hizmet içi eğitim programlarının, okul öncesi eğitimde kapsayıcı ve eşitlikçi öğrenme ortamlarının oluşturulması ve ön yargıların önlenmesi açısından etkili olabileceğini göstermektedir.