Sağlık yayınlarının içeriklerini etkileyen ticari faktörler

Abstract

Sağlık konulu yayıncılık son 20 yıldır alanyazında yoğun olarak tartışılmaktadır. Tartışmalar arasında "yayın içeriklerinin ticarileşmesi" önemli bir başlık olarak dikkati çekmektedir. Bu çalışmanın amacı, sağlık konulu yayın içeriklerini etkileyen ticari faktör-lerin neler olduğunu belirlemek ve bir model aracılığıyla bu faktörleri ortaya koymaktır. Çalışma üç aşamadan oluşmaktadır. İlk aşamada alanyazından hareketle teorik bir model oluşturulmuştur. Shoemaker ve Reese'in (2013) "etkiler hiyerarşisi modeli"ni temel ala-rak oluşturulan bu modele göre medya içeriklerini etkileyen düzeyler "bireysel, medya rutinleri, kurumsal, kurum dışı ve ideolojik" boyutta ayrı ayrı sınıflandırılabilmektedir. İkinci aşamada oluşturulan bu model sınanmıştır. Bu amaçla alanında uzman 200 sağlık ve medya profesyoneli ile akademisyene anket uygulanarak elde edilen verilerle açımla-yıcı faktör analizi gerçekleştirilmiştir. Ulaşılan faktörler, ayrıca 117 farklı uzmana sorul-muş ve alınan veriler AMOS programında doğrulanmıştır. Ardından da doğrulanmış olan bu model, ilk iki aşamada görüşülmüş olan 317 (200+117) uzman görüşleri doğrul-tusunda tamamlanmıştır. Üçüncü aşamada ise modelin açıklanması için 62 uzmanın gö-rüşüne başvurulmuş ve alınan cevaplarla model açıklığa kavuşturulmuştur. Sonuç olarak sağlık konulu yayın içeriklerinin beş düzeyde de ticari faktörlerden çeşitli biçimlerde etkilendiği ortaya konmuştur. Buna göre sağlık konulu yayıncılık öze-linde ticari faktörler bağlamında medya rutinleri, kurum dışı ve ideolojik düzeylerin en baskın düzeyler olduğu belirlenmiştir.