Okul öncesi ve ilkokul dönemindeki işitme kayıplı çocukların ev ve okul dışı ortamlardaki iletişim sorunlarının incelenmesi

Abstract

Araştırmanın amacı, okul öncesi ve ilkokul dönemindeki işitme kayıplı çocukların sosyal çevre bağlamı içinde ev ve okul dışı sosyal ortamlarda yaşadıkları iletişim sorunlarını annelerinin bakış açısından tespit edip; annelerin bu konudaki çözüm stratejilerini belirlemektir. Karma yöntem ve eş zamanlı dönüşümsel desen kullanılan araştırmada katılımcıları, anket için 91 anne, yarı-yapılandırılmış görüşmeler için 22 anne oluşturmaktadır. Araştırmanın veri toplama araçlarını Çocuk İletişim Sorunları Belirleme Anketi (ÇİSBA) ve yarı-yapılandırılmış görüşmeler oluşturmaktadır. Nicel veriler IBM SPSS 22.0 kullanılarak, nitel veriler elle tümevarımsal olarak analiz edilmiştir. Analizler sonucunda 5 ana temaya ulaşılmıştır: Ailenin sunduğu etkileşim alanları, sosyal iletişim süreci, iletişim sürecinde yaşanan sorunlar, iletişim sorunlarına yönelik uygulamalar, diğer ailelere iletişim sorunlarına yönelik öneriler. Bu araştırma, işitme kayıplı çocukların işitme kaybından kaynaklanan iletişim sorunları, iletişimde sosyal ve duygusal sorunlar, kendini iletişime kapatma gibi sorunlar yaşadıklarını göstermektedir. Bu iletişim sorunları çocuğun kendisinden kaynaklı olabileceği gibi, toplumun engelli bireylere bakış açısı nedeniyle de olabilmektedir. İletişim sorunlarına çözüm olarak işitme kayıplı çocuğu olan anneler, diğer ailelere tıbbi, eğitimsel, sosyal önerilerde ve duygu yönetimine yönelik önerilerde bulunup; iletişim sorunları için aile eğitimine ihtiyaç duyduklarını vurgulamışlardır. Sonuç olarak, erken tanı, cihazlandırma, erken müdahale programlarıyla birlikte erken özel eğitim ve aile eğitimine başlanması, olası iletişim sorunlarını önlemede büyük önem taşımaktadır.