Türkiye ile Avrupa Birliği arasındaki endüstri içi ticaretin teknoloji yoğunluğuna göre analizi

Abstract

II. Dünya Savaşı sonrasında değişen ekonomik yapı sonucunda dış ticaret geleneksel kuramların açıklayamayacağı şekilde değişmiştir. Klasik dış ticaret teorileri gelişmiş ve az gelişmiş ülkeler arasındaki endüstriler arası ticareti (EAT) açıklarken, modern dış ticaret teorileri genel olarak aynı gelişmişlik düzeyine sahip ülkeler arasındaki endüstri içi ticareti (EİT) açıklamaya çalışmıştır. EİT genel anlamıyla; bir ülke tarafından aynı sektör içerisinde üretilen malların, eş anlı olarak ithalat ve ihracatıdır. Özellikle benzer gelişmişlik düzeylerine sahip ülkelerde, aynı malların ithalatının ve ihracatını eş anlı olarak yapılması EİT kavramını hayatımıza dahil etmiştir. Bu çalışmanın amacı 2013-2022 yılları arasında Türkiye ile AB (Avrupa Birliği) ülkeleri arasındaki EİT yapısını analiz etmektir. Çalışmada Birleşmiş Milletlerin Uluslararası Standart Sanayi Sınıflandırması kapsamında teknoloji sınıflandırması kullanılmıştır. Değerlendirme imalat sanayi sektörleri; düşük, orta, orta-yüksek ve yüksek teknoloji yoğunluğuna göre gruplandırılmıştır. Her bir sektör için hesaplanan EİT değerlerine göre, Türkiye'nin AB ülkelerine ihracatının genellikle düşük teknoloji yoğunluğuna sahip mallarda yoğunlaştığı ve bu mal gruplarında EİT'nin yüksek olduğu gözlemlenmiştir. Diğer yandan Türkiye AB ülkelerinden orta-yüksek ve yüksek teknoloji yoğunluğuna sahip mallar ithal etmektedir. Bu mal gruplarının EİT seviyeleri düşüktür ve ticaret biçimi olarak EAT'ye daha yakın seviyede gerçekleşmektedir.