Farklı fiziksel ortamlarda gerçekleştirilen çoklu görev durumlarının bilişsel yük ve başarıya etkisi

Abstract

Aynı anda birden çok iş gerçekleştirmek olarak tanımlanabilecek çoklu görev performansı alanyazında tartışmalı bir konudur. Yeni neslin çoklu görev bakımından avantajlı olduğunu dile getiren görüşler olduğu gibi çoklu görev durumlarının bilgi işlemeyi engellediğini ve görev performansını düşürdüğünü belirten çalışmalar da bulunmaktadır. Bu çalışmanın temel amacı, farklı fiziksel ortamlarda gerçekleştirilen bilgisayar destekli çoklu görev durumlarının bilişsel yük ve başarıya etkisini incelemektir. Bu kapsamda, çoklu görev performansının en önemli yordayıcısı olan çalışan bellek kapasitesi kontrol altına alınırken bilişsel yükün ölçümü nesnel ve öznel yöntemlerle gerçekleştirilmiştir. Bağımlı ve bağımsız değişkenler arasındaki ilişkiler faktöriyel bir deneysel desenle incelenmiştir. Fiziksel ortamlar olarak öğrencilerin ders çalışmak için tercih ettiği ortamlardan üniversite kütüphanesi ve kafeterya seçilmiştir. Katılımcılar, 2015-2016 Eğitim ve Öğretim Yılı Bahar Döneminde Anadolu ve Eskişehir Osmangazi Üniversitelerine kayıtlı 129 öğrenciden oluşmaktadır. Katılımcılar kontrol, sıralı-engelleyici ve eş zamanlı-engelleyici çoklu görev gruplarına seçkisiz olarak atanmıştır. Veri toplama ve uygulama süreci web ortamı aracılığıyla gerçekleştirilmiştir. Araştırma sonucunda, öğrenme ile bilişsel yük arasında ilişkiye rastlanmazken öğrenme performansının çalışan bellek bileşenleri ve algılanan zihinsel çabayla ilişkili olduğu görülmüştür. Eş zamanlı çoklu görev yapanlar çoklu görev yapmayanlara göre daha başarısız olmuştur. Öte yandan fiziksel ortam bağlamında, kafeteryada eş zamanlı çoklu görev yapan grupta algılanan zihinsel çabanın arttığı görülmüştür. Ayrıca, algılanan zihinsel çaba ile frontal lobdan (F7) kaydedilen beta frekansı arasında anlamlı ilişki bulunmuştur.