Denetim etkinliğinin artırılmasında analitik inceleme prosedürlerinin kullanımı ve Türkiye'deki denetim firmalarına yönelik bir araştırma

Abstract

Türkiye'deki denetim olgusu ilk kez 1989 yılında çıkan 3568 sayılı meslek yasası ile başlamıştır. Söz konusu yasayla birlikte ülkemizde ulusal ve uluslararası düzeyde bir çok denetim firması faaliyet göstermeye başlamıştır. Para ve sermaye piyasalarının hızla gelişmesi, bu piyasalarla ilgili bilgi kullanıcılarının alacakları finansal kararlarında yanıltılmamaları gereğinin ortaya çıkması sonucu denetim önem kazanmıştır. Bu bağlamda yapılan denetime yönelik olarak ortaya çıkan ve giderek artan ihtiyaç karşısında yapılan denetimlerin de kalitesinin artırılması gerekir. Denetim kalitesinin artırılması ise çalışmanın daha etkin ve yeterli hale getirilmesi ile mümkündür. Bu çalışmada denetim firmalarının yaptıkları denetimlerde etkinliği arttırmak için kullanabilecekleri analitik inceleme prosedürleri ele alınarak bunların denetim sürecinde uygulanış biçimleri ve elde edilen sonuçların denetim üzerinde yarattığı etkiler incelenmiştir. Bu amaçla Türkiye'de Sermaye Piyasası Kurulu'na ve Türkiye Serbest Muhasebeci Mali Müşavirler ve Yeminli Mali Müşavirler Odaları Birliği'ne bağlı olarak faaliyet gösteren 43 adet denetim firması üzerinde araştırma ve inceleme yapılmıştır. Araştırma, kişisel görüşme yoluyla anket şeklinde yapılmıştır. Daha etkin bir denetim yapmak isteyen denetim firmalarının analitik inceleme prosedürlerinin neler olduğunu, uygulama biçimlerini ve uygulayacakları denetim aşamalarını belirlemeleri gerekmektedir. Analitik inceleme prosedürlerinin denetim çalışmasının her aşamasında yoğun bir şekilde kullanılması hem denetimin etkinliğinin artırılması hem de denetçinin objektif bir denetim görüşüne ulaşması açısından çok önemlidir. Bu çalışmada yapılan denetimlerin etkinliğin artıtılması açısından analitik inceleme prosedürlerinin ne kadar önemli ve gerekli olduğu ortaya konulmaya çalışılmıştır.