Kamu sağlık harcamalarının özel sektör sağlık harcamalarına yönelik dışlama ve destekleme etkisi

Abstract

Bu çalışma, kamu sağlık harcamalarının, özel sektör sağlık harcamalarına yönelik dışlama ve destekleme etkisini belirlemeyi amaçlamaktadır. Bu amaca ulaşabilmek için tez üç bölüme ayrılmıştır. Birinci bölümde sağlık harcamaları incelenmiş, ikinci bölümde, sağlık harcamalarının dışlama ve destekleme etkisine ilişkin bilgiler verilmiş, üçüncü bölümde, Türkiye'de sağlık harcamalarının dışlama ve destekleme etkisi tablo ve grafikler yardımıyla açıklanmıştır. Bölümün devamında alanyazın doğrultusunda belirlenen değişkenlere ilişkin zaman serisi verileri doğrultusunda ekonometrik analizler gerçekleştirilmiştir. Analizlerde, VAR (Vektör Otoregresif) modeline dayalı VECM (Vektör Hata Düzeltme) modelinden yararlanılmıştır. Analiz verileri 1999q1-2018q4 dönemlerini kapsamaktadır. Modelin değişkenleri özel sektör sağlık harcamaları, kamu toplam sağlık yatırımları, kamu cari sağlık harcamaları, gayri safi yurtiçi hasıla, tüketici fiyat endeksi ve faiz oranından oluşmaktadır. Değişkenlere ilişkin analiz sonuçlarına göre, kısa ve uzun dönemde, kamu toplam sağlık yatırımlarının, özel sektör sağlık harcamalarına yönelik dışlama etkisi oluşturduğu, kamu cari sağlık harcamalarının, özel sektör sağlık harcamalarına yönelik destekleme etkisine neden olduğu sonucuna varılmıştır. Kısa dönemde, kamu toplam sağlık yatırımlarının dışlama etkisi, kamu cari sağlık harcamalarının destekleme etkisine göre daha büyükken, uzun dönemde, kamu cari sağlık harcamalarının destekleme etkisinin, kamu toplam sağlık yatırımlarının dışlama etkisine göre daha büyük olduğu sonucu bulunmuştur.