Enflasyonun işletmeler üzerindeki etkileri ve bu etkilerin vergisel açıdan incelenmesi

Abstract

Günümüzde ekonomik bir gerçek olarak yaşanan enflasyon bütün ekonomik ve sosyal hayatı etkilediği gibi ekonomik birer birim olan işletmeleri de etkilemektedir. Enflasyonun işletmeler üzerindeki etkileri enflasyon gerçeğinin hesaplara yansıtılmamasından yani geleneksel muhasebe ilkelerine bağlı kalınmasından başlayarak ortaya çıkmakta ve faaliyetlerin sürdürülmesi anında da devam etmektedir. İşletmelerde uygulanmakta olan muhasebe sistemi genellikle ödenecek verginin belirlenmesi amacına yöneliktir ve enflasyon ya hiç kabul edilmemekte ya da kabul edilse de hesaplara yansıtılamamaktadır. Bu nedenlerle işletmelerin ödeyeceği vergilerin belirlenmesinde enflasyon gerçeğinin dikkate alınması ve hesaplara yansıtılması gerekmektedir. Enflasyonun işletme değerleri üzerindeki etkilerini dikkate alarak bu etkilerin sonuçlara yansıtılması için, bu değerleri şu şekilde sınıflandırmak gerekir. Enflasyonun stoklar üzerindeki etkileri, enflasyonun sabit kıymetler üzerindeki etkileri, enflasyonun parasal varlıklar ve borçlar üzerindeki etkileri. Bu etkilerin giderilmesi için de işletmelerin ödeyeceği vergilerin belirlenmesinde, belirtilen değerler üzerindeki enflasyon etkilerinin arındırılarak karın belirlenmesi gerekir. Çalışmada ülkemizde ve diğer ülkelerde, enflasyonun işletme değerleri üzerindeki etkilerinin giderilmesine yönelik uygulamalar incelenmiştir. Bu alanda ülkemizde sabit kıymetlerle ilgili olarak yapılan düzenlemeler kısmen yeterli olmakla birlikte, stoklar ve parasal varlık ve borçlarla ilgili düzenlemelere ihtiyaç olduğu görülmektedir.