Türkiye ekonomisinde kalkınma ve yatırım bankacılığı

Abstract

Türk finans sistemi içerisinde yer alan kalkınma ve yatırım bankaları, yatırımların finansmanı açısından önemli bir yere sahiptir. Özellikle tasarruf açığı bulunan ve sermaye birikimi yetersiz olan ülke ekonomilerinde, yatırımların gerçekleşmesi için gerekli olan finans kaynaklarının nereden ve nasıl bulunacağı önemli bir sorundur. Kalkınma bankacılığı, özellikle gelişmekte olan ülkelerde mevcut ve harekete geçirilebilecek birikimleri verimli endüstriyel yatırımlara yönlendirebilecek, ülkelerin yatırım sermayesi noksan- larını gidermek ve teknik yardım sağlamak yoluyla girişimcileri temel endüstrilere yatırım yapmaya yönlendirerek, endüstriyel gelişmeyi hızlandırmak amacını güden finansman kurumlarını kapsar. Yatırım bankacılığı, mevcut servetlerin transferi, hisse senedi ve tahvillerin tedavülü, menkul kıymetlerin yönetimi dahil sermaye teşekkülünün bulunduğu tüm işlemleri ve kuruluşları kapsar. Bu gruba giren kurumlar, mevduat kabul etmeyen, kalkınma bankacılığı fonksiyonunun dışında kalan alanlarda faaliye gösteren müesseseler olarak yorumlanmaktadırlar. Kalkınma bankaları, sermaye piyasasının bulunmadığı veya iyi bir şekilde işleyemediği ekonomilerde faaliyet göstermektedirler. Ekonomide sağlanan gelişmeye paralel olarak zamanla yatırım bankacı- lığı'na da kaymaktadırlar. Kalkınma bankalarının en önemli mali fonksiyonu, ekonomik gelişmeye katkıda bulunacak projelere, orta ve uzun vadeli fon temin etmektir. Bunun yanında, sermaye piyasasının gelişmesine katkıda bulunmak, girişimcilere teknik yardım sağlamak, yeni yatırımlara öncülük etmek, kalkınma planlarının gerçekleştiril- mesine katkıda bulunmak gibi önemli fonksiyonları da yerine getirmek- tedirler. Yatırım bankalarının fonksiyonları arasında, tasarruf sahipleri ile menkul kıymetler ihracı yoluyla uzun vadeli kaynak sağlamak, menkul kıymetlerin ihracı yoluyla sermaye piyasasından fon talep etmek ve gerekse tasarruflarını menkul kıymetlere yatırarak, sermaye piyasasına fon arz etmek isteyenlere danışmanlık yapmak, şirket birleştirme, vb. sayılabilir. Türkiye'de faaliyette bulunan Kalkınma ve Yatırım Bankaların- dan; kamusal sermayeli olarak Türkiye kalkınma bankası, özel sermayeli olarak Türkiye Sınai Kalkınma Bankası önemli bir yere sahiptir.