Arkeolojik epigrafik nümismatik bulgular ışığında Pamphylia bölgesinde Zeus kültü

Abstract

Bu çalışmanın ana amacı Anadolu'nun güneyinde Antalya körfezi ve Toros dağlarıyla çevrili Pamphhylia bölgesindeki Zeus Kültlerini arkeolojik, epigrafik ve nümismatik bulgular ışığında incelemektir. Bu incelemeye Zeus'un kökeni, gelişimi, Anadolu ve Pamphylia bölgesine gelişi ve yakındoğu kültürleriyle etkileşimi ve tanrının temel özellikleri de dahil edilmiştir. Tüm kavimlerin yurdu anlamına gelen Pamphylia'ya, ardı ardına Hititler, Lydia'lılar, Persler, Hellenistik Krallıklar ve Romalılar hükmetmişler ve bu kültürlerin tanrılarının yerel tanrılarla senkretize olmasıyla çeşitli Zeus Epithetleri ortaya çıkmıştır. Bölgedeki Zeus kültünün oluşumunda, Hititlerin ve Luvi panteonunun baş tanrısı olan hava ve fırtına tanrısı Tarhunt önemli bir rol oynamıştır. Bu tez kapsamında Pamphylia'nın önemli kentleri olan Side, Aspendos, Perge, Sillyon, Attaleia ve Magydos'ta Zeus ile ilgili arkeolojik, epigrafik ve nümismatik veriler toplanmış ve oluşan Zeus kültü tartışılmıştır. Toplanan bulgular, Pamphylia'da MÖ. 4.yy'dan MS. 4. yy'a kadar Zeus'a, tanrının farklı niteliklerini ve egemenlik alanlarını vurgulayan çok çeşitli epithetler altında tapınıldığını göstermektedir.