Lagoecia cuminoides L. bitkisinin uçucu yağ ve ekstrelerinin kimyasal ve biyolojik aktivite açısından değerlendirilmesi

Abstract

Türkiye'nin Antalya bölgesinde toplanan Lagoecia cuminoides L. bitkisi üzerinde kapsamlı kimyasal kompozisyon ve biyolojik aktivite araştırması gerçekleştirilmiştir. Bitki meyvesinden hidrodistilasyon yöntemi ile uçucu yağları (LCUY-1, LCUY-2), meyve, yaprak ve kök kısımlarından %60 metanol ile ekstreleri (sırasıyla, LCMEM, LCMEY, LCMEK) ve meyveden sabit yağ asitleri (LCSY-1 ve LCSY-2) elde edilmiştir. Uçucu yağ ve sabit yağ asitlerinin kompozisyonları GC-FID/MS tekniği, polar ekstrelerin ise LC-MS/MS tekniği ile araştırılmıştır. Uçucu yağ ve ekstrelerin antioksidan etkileri DPPH, TEAC ve YPİTK-biyootografik yöntemler ile değerlendirilmiştir. Ekstrelerde toplam fenol ve flavonoit miktar tayinleri gerçekleştirilmiştir. Bununla birlikte, uçucu yağ ve ekstrelerinin anti-?-amilaz, anti-asetilkolinesteraz ve antimikrobiyal aktiviteleri araştırılmıştır. Uçucu yağlarda ana bileşikler olarak timol (%85,7 ve 28,8), ?-terpinen (%6,4 ve 56,8), ve p-simen (%4,8 ve 9,4) tespit edilmiştir. Doymamış yağ asitlerinden oleik asit, LCSY-1 yağının %76,5'ini oluştururken, LCSY-2'de ise linoleik, oleik ve linolenik asitler sırasıyla, %25,8, %24,0 ve %10,7'sini oluşturmaktadır. Doymuş yağ asitleri her iki yağda hekzadekanoik asit (%5,7 ve 28,5) ile temsil edilmiştir. Uçucu yağlarında güçlü ABTS•+ katyon radikali süpürücü etki, ekstrelerde ise güçlü DPPH• serbest radikali süpürücü etki saptanmıştır. Semipreparatif YPİTK-biyootografi tekniği ile antioksidan etkili bileşikler izole edilerek spektrometrik yöntemlerle teşhis edilip timol, 3-kafeoilkuinik asit ve kersetin glikozitleri (rutinozit, pentozit, heksozit) antioksidan etkiden sorumlu bileşikler olarak saptanmıştır. Ellman testinde en yüksek anti-asetilkolinesteraz aktiviteyi uçucu yağlar (%36,5 ve 39,3) göstermiştir. Pankreatik ?-amilaza karşı tüm numuneler zayıf inhibitör etki sergilemişlerdir. MİC ve MBC değerlendirilmesinde numuneler zayıf antimikrobiyal aktivite göstermişlerdir.