Hava savunma tanımlama alanları

Abstract

Hava Savunma Tanımlama Alanı (Air Defense Identification Zones -ADIZ-), yabancı uçakların bu alan içinde, yerel makamlara kendilerini tanıtmalarını ve hava trafik kontrolü ile temas halinde kalmalarını gerektirir. 1950'lerden beri uygulamada yer alan ve bir süre uygulanma etkinliğini kaybeden ADIZ'ler, ABD'de meydana gelen ikiz kule saldırılarının ardından tekrar canlanmıştır. Ayrıca Çin, doğu sahilindeki sular üzerinde bir ADIZ kurduğunu açıklamasıyla 23 Kasım 2013'ten sonra ADIZ uygulaması uluslararası hukukta tartışma konusu olmuştur. Şu anda mevcut olan istatistiklere göre, ADIZ'e sahip yaklaşık 27 devlet vardır. Söz konusu devletlerden bazıları ulusal hava sahasında, bazıları hem ulusal hem de uluslararası hava sahasında, bazıları da sadece uluslararası hava sahasında ADIZ oluşturmuştur. Bu devletler ADIZ'lerde uçakların uyması gerektiği kuralları belirlemekte ve bu kurallara riayet edilmemesi durumunda alınacak önlemleri önceden bildirmektedir. ADIZ'leri doğrudan düzenleyen uluslararası hukuk normu bulunmamaktadır. Dolayısıyla ADIZ, uluslararası hukukta belirsiz bir yasal dayanağa sahiptir. Bu tezde uluslararası hukukun kaynakları arasında ADIZ oluşturmanın ve yönetmenin yasal dayanağının olup olmadığı incelenecektir. Bu çerçevede söz konusu çalışma, ADIZ'lerin net bir şekilde yasal temele sahip olmadığını ve ADIZ'in devletlerin egemenlik yetkisini genişletmek gibi hukuka aykırı amaçlara hizmet etmesi için kullanılabileceğini iddia etmektedir. Söz konusu tez, ADIZ uygulamasının uluslararası hukuka aykırılık teşkil etmesini önlemek adına yasal temel oluşturulması gerektiğini vurgulamaktadır.