Yeşil dürtmenin sürdürülebilir kalkınma amaçları bağlamında değerlendirilmesi: Meta-analiz uygulaması

Abstract

Çevre sorunlarının üstesinden gelebilmek için davranışsal iktisadın politika aracı olan dürtmeyle ilgili çalışmalar giderek yaygınlaşmaktadır. Yeşil dürtme olarak adlandırılan bu uygulamaların yeteri kadar etkili olamadığıyla ilgili eleştiriler de artmaktadır. Bu çalışma, Sürdürülebilir Kalkınma Amaçları (SDG) kapsamında eleştirilerin haklı olup olmadığını değerlendirerek, yeşil dürtmelerin ne kadar etkili olduğunu ortaya koymayı amaçlamaktadır. Tezin yöntemi çok sayıda çalışmayı analiz ederek genelleme yapabilmeye imkân tanıyan meta-analizdir. Meta-analiz verileri, 2011 ile 2024 yılları arasında yayımlanan 59 çalışmadaki toplam 85 adet yeşil dürtmeden elde edilmiştir. Verilerin rastgele etkiler modeliyle hesaplanması sonucu meta-analizin bağımlı değişkeni olan ortalama etki büyüklüğü değeri 0,313 olarak bulunmuştur [%95 CI= (0,261 - 0,365), z = 11,896, p < 0,000]. Bu sonuç, yeşil dürtmelerin insanların çevreye karşı duyarlı davranışlar sergilemesinde olumlu bir etkiye sahip olduğunu göstermektedir. Ayrıca bu çalışmada üç farklı alt grup analizi yapılmıştır. Birinci alt grup analizde yeşil dürtmeler, Sürdürülebilir Kalkınma Amaçları'na göre gruplandırılarak analiz edilmiştir. İkinci alt grup analizde ise yeşil dürtmeler türlerine ayrılarak değerlendirilmiştir. Son alt grup analizinde de dijital ve yüz yüze uygulanan yeşil dürtmeler analize konu olmuştur. Meta-analizin genel sonuçlarına göre yeşil dürtme orta düzeyde bir etki büyüklüğüne sahiptir. Ayrıca gerçek etki büyüklüğü dağılımı büyük oranda pozitiftir. Bu da Sürdürülebilir Kalkınma Amaçları kapsamında yeşil dürtmelerin, geleneksel politika araçlarının tamamlayıcısı olarak kullanılabilecek etkili bir davranışsal politika aracı olabileceğini göstermektedir.