İlköğretim okullarının sahip oldukları örgütsel kültür özelliklerinin öğretmen görüşlerine göre belirlenmesi

Abstract

Örgütsel kültür, örgüt içindeki davranış kalıplarını tanımlar, örgütteki davranışların oluşumunu açıklar ve bu davranışların örgüt performansını nasıl etkilediği hakkında ipuçları verir. Bu yüzden öğretmenlerin yaratıcılılığını ve gelişimini arttırmak, onları çalışmaya güdülemek için eğitim yönetimi alanında sıkça çalışılan bir konu olmuştur. Örgüt kültürünün öğeleri Değerler, Dil ve Semboller, Tören ve Toplantılar ile Normlardır. Örgütsel kültürün bu öğeleriyle ilgili özellikler örgütsel üretkenlik ve etkililiği etkiler. Bu araştırma ile ilköğretim okullarının sahip oldukları örgütsel kültür (okul kültürü) özelliklerinin öğretmen görüşlerine göre belirlenmesi ve öğretmenlerin okul kültürü öğelerinden Değerler, Dil ve Semboller, Tören ve Toplantılar ile Normlara ilişkin özelliklerin ilköğretim okullarında hangi düzeyde gerçekleştiğine ilişkin görüşlerinin kişisel özelliklerine göre farklılık gösterip göstermediğinin saptanması amaçlanmıştır. Tarama modelinde desenlenen araştırma, 2003-2004 Eğitim-Öğretim yılı güz döneminde Eskişehir merkez ilçedeki 24 ilköğretim okulunda görev yapan 289 öğretmen üzerinde gerçekleştirilmiş, örneklemin 38'inden kullanılabilir veri elde edilmiştir. Araştırmanın amacına yönelik veriler, araştırmacı tarafından geliştirilen, anket yoluyla toplanmıştır. Anket ilk bölümde 5 kişisel soru ve ikinci bölümde örgütsel kültür özelliklerini ölçmeye yönelik 38 maddeden oluşan "Örgütsel Kültür (Okul Kültürü) Anketi" ile toplanmıştır. Araştırmada verilerin çözümlenmesi aşamasında, araştırma amaçları doğrultusunda, frekans, yüzde, aritmetik ortalama; puanlarla ilgili ikili küme karşılaştırn1alarında bağımsız gruplar arası t testi, ikiden çok küme karşılaştırnmlarında ise tek yönlü varyans analizi (ANOVA) istatistik tekniklerinden yararlanılmıştır. Varyans analizi sonucu hesaplanan F değerinin anlamlı bulunduğu durumlarda farklılığın hangi gruplar arasında olduğunu saptamak amacıyla Tukey HSD (Tukey's Honestly Significant Difterence Test) çoklu karşılaştırma testi uygulanmıştır. istatistiksel çözümlemelerinde .05 anlamlılık düzeyinin kullanıldığı araştırmada, çözümlemeler "SPSS 11.5 for Windows" paket programı ile gerçekleştirilmiştir. Araştırmadan elde edilen bulgulara göre, öğretmenler okul kültürü öğelerinden Değerler ile Tören ve Toplantıların özelliklerini belirleyen maddelerin tümünün okullarında "çok" gerçekleştiğini belirtmişlerdir.