Melıa azedarach l. (tespih ağacı) uçucu yağının kimyasal bileşimi ve antimikrobiyal aktivitesinin incelenmesi

Abstract

Tespih ağacı olarak bilinen Melia azedarach L. (Meliaceae) bitkisi geleneksel tıpta birçok kullanıma sahip önemli bir tıbbi ve aromatik bitkidir. Antimikrobiyal, antiparazit, antioksidan, antikanser, antiinflamatuar, analjezik, antipiretik, antifertilite, hepatoprotektif, dermatolojik hastalıklar, antidiyabetik, immünolojik, antilityatik, hipolipidemik, hipotansif etkileri bilinmektedir. Bu çalışma kapsamında Irak'ta doğal olarak yetişen M. azedarach bitkisi toplanarak yaprak, çiçek ve meyve olmak üzere farklı kısımlarından Clevenger apareyinde su distilasyonu yöntemi ile uçucu yağları, tohumlardan ise Soxhlet apareyinde sabit yağı elde edilerek kimyasal bileşimlerinin GK-AİD ve GK-KS yöntemleri ile aydınlatılması ve sonrasında elde edilen uçucu yağların antimikrobiyal aktivitelerinin incelenmesi planlanmaktadır. Yaprak, çiçek ve meyvelerden elde edilen uçucu yağlarının, Gram pozitif (Staphylococcus aureus) ve Gram negatif (Escherichia coli) bakteri üzerinde antibakteriyel aktivite çalışmaları yapılmış ve minimum inhibisyon konsantrasyonları (MİK) belirlenmiştir. Sonuç olarak M. azedarach bitkisinin yaprak, çiçek ve meyve uçucu yağlarında sırasıyla ana bileşen olarak %27.7 fitol, %23.2 (E)-nerolidol ve %14.2 pentakosan tespit edilmiş olup tüm yağların Escherichia coli NRRL B-3008 suşuna karşı MİK değerleri 2000 mikrogram/mL olarak belirlenmiştir. Staphylococcus aureus ATCC 6538 suşuna karşı etkili bulunan yaprak ve meyve uçucu yağlarının MİK değerleri sırasıyla 1000 µg/mL ve 6.25 µg/mL olarak tespit edilmiştir.