Kısıtlı en küçük kareler yönteminde yapay değişkenler ile mevsimselliğin analizi ve bir uygulama

Abstract

Regresyon katsayıları arasındaki ilişkiler ile ilgili olarak bazı önsel bilgilere sahip olunabilir. Önsel bilgi örneklernden elde edilir ve önsel bilginin varlığında, etkin parametre tahminlerine ulaşmak için de kısıtlı en küçük kareler yöntemi kullanılır. Bu tezde lineer kısıtların varlığı durumunda kısıtlı en küçük kareler yöntemi incelenmiş ve kısıtların geçerliliğine ait testlerin önemi belirtilmiştir. Ayrıca ortalama hata kare kriteri, kısıtlı en küçük kareler yönteminde önemli bir kriter olması nedeniyle ele alınmıştır. Uygulamada oluşturulan modellerdeki X matrisinin tam sütun ranklı olması durumuna göre çözümlemeler yapılırken, X matrisinin tam sütun ranklı olmaması durumunda çözümlemelere dair yeni yaklaşımlardan da söz edilmiştir. Bu yeni yaklaşımlar özellikle yapay değişkenleri ele almıştır. Ayrıca mevsimsel değişkenler regresyon analizinde yapay değişken biçiminde ifade edilebilmektedir. Türkiye'de 1999-2005 yıllarına ait üç aylık dönemlerinde işgücü piyasasına ait veriler ele alınarak kısıtlı en küçük kareler yöntemi uygulanmıştır. Yapay değişkenlerden oluşan, farklı trende sahip modeller üzerinde mevsimselliğin varlığı kısıtlı en küçük kareler yöntemi ile tespit edilmiştir.