Türk basınında Afgan mülteci ve göçmenlerin temsili

Abstract

Afganistan, uzun zamandır savaş, ekonomik sorunlar, güvenlik ve mezhep çatışmaları nedeniyle göç veren bir ülkedir. Afganlar, Sovyet işgali dönemi ve ardından Taliban'ın baskıları nedeniyle öncelikle komşu ülkeler olarak İran ve Pakistan'a daha sonra da Türkiye'ye ve Türkiye'den de Avrupa ülkelerine gitme amaçlı göç etmektedir. Afganların Türkiye'ye son göç dalgası 2015 yılının ortalarında Avrupa ülkelerin sınırlarını göçmenlere açma kararı ile birlikte başlamıştır. Göç İdaresi Genel Müdürlüğü'nün verilerine göre, Türkiye'de Suriyelilerden sonra en çok nüfusa sahip olan Afgan göçmenlerdir. Bu çalışmada Türk basınında Afgan göçmen ve mültecilerin temsili analiz edilmiştir. Araştırmada 2015'ten 2021'e kadar olmak üzere 6 yıllık dönemde Türkiye'de ulusal ölçekte yayın yapan 4 gazeteden (Cumhuriyet, Hürriyet, Sabah ve Yeni Şafak) konusu Afgan göçmen/mülteci olan toplamda 926 adet haber içerik analizi araştırma tekniği aracılığıyla analiz edilmiştir. Araştırmada Afgan mültecilerin önemli bir simgesel yok edilme veya ötekileştirilmeye maruz bırakıldıkları bulgulanmıştır. Göç yolunda yakalanma veya tekne batması gibi olumsuz olaylar, suç işleme veya şiddete maruz kalma gibi adli olaylar, iş gücü piyasasında hayli ucuz emek olarak ev sahibi ülkede işçilerin ücretini düşürme gibi konularda haber yapıldığı görülmüştür. Haber medyasında Afganların "mağdur" ya da "tehdit edenler" şeklinde ikili bir temsil aracılığıyla sunulduğu görülürken siyasi konularda "siyasi silah" veya ekonomik kriz için de "günah keçisi" olabildikleri görülmüştür.