Türk sinemasında dış göç süreci

Abstract

İkinci Dünya Savaşı'ndan sonra hızlı bir endüstrileşme sürecine giren Batı Avrupa ülkelerinde yabancı iş gücü gereksinimi ortaya çıkmış ve bu doğrultuda 1961 yılında ikili anlaşmalar çerçevesinde Türkiye'den öncelikle Federal Almanya'ya ve ilerleyen yıllarda diğer Batı Avrupa ülkelerine yönelik bir göç hareketi başlamıştır. Dönüşümlülük ilkesine dayalı olan bu göç hareketi 1970'lerde dünya çapında baş gösteren ekonomik kriz nedeniyle OECD ülkeleri dışından yabancı iş gücü alımının yasal olarak durdurulmasına karşın yasal olmayan yollarla ve aile birleşimine izin veren yasalar doğrultusunda devam etmiştir. Bu nedenle iş gücü ihraç eden ve yabancı iş gücü istihdam eden ülkeler sürece özgü kültürel, sosyal ve politik sorunlarla yüzleşmek zorunda kalmışlardır. Türk dış göç süreci birey, aile ve toplum düzeyinde önemli değişimlere yol açmıştır. Bugün Batı Avrupa ülkelerinde yaşayan 4 milyon civarındaki Türk göçmen bu coğrafyadaki en büyük yabancı grubu oluşturmaktadır. Türk sineması sosyal gerçekliğin en önemli yansıma araçlarından biri olarak Türk dış göç sürecine karşı ilgisiz kalmamıştır. 1970'lerden itibaren kimi filmlerde sürecin göç etme biçimi, aile, kadın, kuşak, uyum, kimlik, yabancı düşmanlığı vb. boyutları konu edilmiştir. Bu çalışmanın amacı, Türk dış göç sürecinin Türk sinemasında yansımasını ortaya koymaktır. Bu bağlamda göç sürecinin geniş yelpazeli sosyo-kültürel boyutlarının ve süreçten bağımsız olmayan toplumsal değişimin Türk sinemasında sunumu yaklaşık 30 Türk filminden en etkili yansıttıkları varsayılan dört film kapsamında ele alınmaktadır. Türk dış göç sürecini konu edinen bu filmler içerik çözümlemesi yapılarak göç sosyolojisi çerçevesinde irdelenmeye çalışılmaktadır.