Hareket engelli tüketicilerin avm deneyiminde etkili olan faktörlerin kaçınma ve yaklaşma davranışı ile niyet ilişkisi

Abstract

Mevcut tez çalışmasında, hareket engelli tüketicilerin alışveriş merkezi deneyiminde etkili olan faktörler ile bu faktörlerin kaçınma ve yaklaşma davranışıyla niyet arasındaki ilişkisi incelenmiştir. Bu ilişkiyi araştıran hem uluslararası hem de ulusal literatürde geçerliliği ve güvenirliği kanıtlanmış hâlihazırda bir ölçeğe rastlanılmadığından, engelli tüketicilerin alışveriş merkezi deneyimini ölçebilmek için bir ölçek geliştirme çalışması yapılmıştır. Bu kapsamda, ilgili tez araştırmasında hem nitel hem de nicel araştırma süreçlerinin bir arada yürütüldüğü karma yöntem yaklaşımı benimsenmiş, araştırma deseni olarak ise keşfedici sıralı desen tercih edilmiştir. Buna göre araştırmanın nitel aşamasında sistematik literatür taraması, içerik analizi ve uzman görüşlerine dayalı kapsam geçerlik çalışmaları gerçekleştirilmiş; elde edilen bulgular doğrultusunda geliştirilen anket formu aracılığıyla 200 katılımcıdan nicel veri toplanmıştır. Elde edilen veriler sırasıyla açıklayıcı ve doğrulayıcı faktör analizleri ile test edilmiştir. Açıklayıcı faktör analizi aşamasında "personel tutumu" değişkeni; doğrulayıcı faktör analizi sonucunda da "refakatçı" değişkeni araştırma modelinden çıkarılmıştır.Araştırma sonucunda 39 ifade ve sekiz faktörden (Tutum, Öznel Norm, Erişilebilirlik, Sosyal Dışlanma, Niyet, AVM Anlamı, Hizmet Ortamı ve Davranış) oluşan bir ölçek geliştirilmiştir. Elde edilen sonuçlara göre, erişilebilirliğin hareket engelli tüketicilerin alışveriş merkezi deneyiminde etkili olan önemli unsur olduğu belirlenmiştir. Sosyal dışlanmanın bu deneyimde herhangi bir etkisi bulunmadığı görülmüştür. Alışveriş merkezi anlamının hareket engelli tüketicilerin AVM deneyiminde düzenleyici bir rol üstlenirken hizmet ortamı ise AVM anlamı ile etkileşime girdiğinde kısmi düzenleyicilik rolü oynamaktadır.