Batı Anadolu'da yüksek bor içeren topraklarda doğal yayılış gösteren bitkilerin toprak bitki ilişkisi bakımından araştırılması

Abstract

Bu çalışma, öncelikli olarak Batı Anadolu'da yüksek bor (B) içeren toprakların doğal bitki çeşitliliği ve bir çevre gradienti olarak seçilen bitkiler tarafından kullanılabilir B konsantrasyonu ile doğal bitki çeşitliliği arasındaki ilişkileri ortaya koymayı amaçlamaktadır. Bu kapsamda, Kırka (Eskişehir), Emet-Hisarcık (Kütahya), Mustafakemalpaşa (Bursa) ve Bigadiç (Balıkesir) ilçelerinde yer alan toplam 7 B rezerv alanı ve yakın çevrelerinde gerçekleştirilen çalışmalar sonucunda, 67 familya ve 268 cinse ait toplam 417 takson belirlenmiştir. Çoğu bitkinin normal gelişimi için gerekli olan kullanılabilir B seviyesi limitleri 2-5 ppm olmasına karşın, araştırma sonucunda 30 ppm'den daha fazla B seviyesine sahip topraklarda yayılış gösterebilen 10 takson tespit edilmiştir. Bu taksonlar, B biriktirme kapasiteleri ve farklı B konsantrasyonlarına sahip ortamlarda gösterdikleri çimlenme özellikleri açısından da değerlendirilmiştir. Bu araştırmadan elde edilen sonuçların; B ile bitkiler arasındaki etkileşimlerin anlaşılması, doğal ve kültür alanlarında B yönetimi, B ile kirlenmiş toprakların ya da terkedilmiş maden alanlarının bitkiler aracılığı ile rehabilite edilebilme (fitoremediasyon) olanakları, B biriktiren taksonların B bakımından fakir alanlarda yeşil gübre olarak kullanılabilirlik potansiyelleri, B-tolerant bitkilerin tolerans mekanizmalarının anlaşılarak bunların kültür bitkilerine uygulanılabilirliği açısından bir araç olarak kullanılabileceği düşünülmektedir.