Müze ziyaretçilerinin sanal gerçeklik deneyimi: Fenomenolojik bir araştırma

Abstract

Bu çalışmanın amacı, Odunpazarı Modern Müzesi (OMM) ziyaretçilerinin sanal gerçeklik (SG) deneyimini nasıl algıladıklarını incelemektir. Nitel araştırma yöntemi fenomenoloji deseniyle yürütülen bu çalışmada veriler, yarı yapılandırılmış görüşmeler, araştırmacının yansıtmalı günlüğü ve belge incelemesi teknikleriyle toplanmıştır. Amaçlı maksimum çeşitleme ve ölçüt örnekleme tekniklerine başvurularak on iki katılımcıdan toplanan veriler, içerik analizi ile incelenmiştir. Analiz sonucunda elde edilen bulgular dört tema altında yorumlanmış ve katılımcıların ifadelerinden doğrudan alıntılar yapılarak sunulmuştur. Sonuçlara göre, ziyaretçiler, belirli itici ve çekici faktörler etkisiyle müzedeki SG uygulamasını deneyimlemeye karar vermektedir. SG deneyiminin ise, bilişsel, duygusal, algısal/duyusal, estetik, estetik, fiziksel, hazcı, iç gözlemsel, kullanılabilirlik, pazarlama, rekreasyonel ve sosyal olmak üzere on bir farklı boyutu bulunmaktadır. Ziyaretçiler, SG'nin farklı olarak müze eserleriyle etkileşimde bulunmayı sağlayacak, sanal müze ve müze eserlerinden farklı içeriği olacak şekilde kullanılmasını da önermektedir. Ayrıca, ziyaretçilerin müze deneyimi açısından SG'nin tekrar ziyaret etme niyeti, tavsiye etme niyeti, memnuniyet, diğer müzelerden farklılaştırma, bakış açısı edinme (bilişsel empati), araştırma niyeti, akılda kalıcılık ve ağızdan ağıza iletişim gibi bir takım deneyimsel çıktılarına ulaşılmıştır.