Spuren der soziokulturellen Weltdarstellung in den Türkischen Deutschlehrbüchern nach 1940: Ein Beitrag zur Stereotypenforschung =

Abstract

Bu çalışmada, Türkiye'de Milli Eğitim Bakanlığı tarafından çıkarılan ilk ve orta dereceli okullarda okutulan Almanca ders kitaplarında işlenen Türklere ve Almanlara yönelik ulusal kalıp yargı tespiti amaçlanmaktadır. Kalıp yargıların tespiti Quasthoff'un dilbilimsel tanımına göre yapılmış, Türklere ve Almanlara yönelik yargıları doğrudan ya da dolaylı olarak aktaran niteleyici, genelleyici sözlü ifadeler aranmıştır. Sosyokültürel Almanca ders kitapları içeriklerinin artzamanlı inceleme yöntemi ve ülke bilgisi inceleme yaklaşımı temel alınarak, ders kitapları ülke bilgisinin sunuş özellikleri bakımından dil odaklı, kültürel aktarım odaklı ve iletişim odaklı olmak üzere üç döneme ayrılmış. Bu amaçla "Almanca Ders Kitabı", "Texte und Situationen" ve "Wie bitte?" seçilmiştir. 1940 -1973 yılları arasında okutulan "Almanca Ders Kitabı"'nın sosyokültürel içeriğinin incelenmesi sonucunda Türklerin olumlu öz kalıp yargılarına (misafirperver, vatansever, özgürlüğüne düşkün) sahip oldukları; Almanları da olumlu özelliklerle (dakik, disiplinli, ulusalcı) tanıdıkları görülmüştür. 1973-1997 yılları arasında okutulan "Texte und Situationen"da Almanya 'modern' ve 'endüstrileşmiş' olarak tanımlanmış; Alman kadınları 'özgür' ve erkeklerle 'eşit haklara sahip' bireyler olarak resmedilmiştir. Almanca ders kitabı "Wie bitte?"deki sosyokültürel içerik, iletişimi kolaylaştırıcı yaklaşımlar vardır. Türkiye, Almanlar için bir turizm ülkesi olarak görülmüş, mutfağı, düğünleri, el sanatları ve folkloruyle tanıtılmıştır. Almanlar, 'lafını esirgemeyen', 'dakik' ve 'nesnel' olarak nitelendirilmiştir.