Döviz kurundaki dalgalanmaların Irak ihracat ve ithalatı üzerine etkisi

Abstract

Döviz kuru, bir yandan ülkelerin ithalat ve ihracat maliyetlerini belirleyen, diğer yandan dış ticarette uluslararası rekabet gücünü etkileyen önemli bir faktördür. Dolayısıyla uluslararası ticarette istikrarın sağlanması, döviz kuru ile dış ticaret arasındaki ilişkinin anlaşılmasını gerektirmektedir. Bu nedenle bu çalışma, döviz kurundaki dalgalanmaların Irak'ın dış ticareti üzerindeki etkisini analiz etmeyi amaçlamaktadır. Bu amaçla, 1990-2022 dönemi için döviz kuru, ticaret partneri ülkelerin GSYH'si, Irak'ın GSYH'si ve petrol fiyatlarının ithalat ve ihracat üzerindeki etkileri analiz edilmiştir. Çalışmada ekonometrik yöntem olarak doğrusal olmayan zaman serisi yöntemleri olan NARDL ve MSR modelleri kullanılmıştır. NARDL modelinden elde edilen bulgular, ihracatın ticaret partneri ülkelerin GSYH'si ve petrol fiyatlarından, ithalatın ise Irak'ın GSYH'si ve petrol fiyatlarından pozitif yönde etkilendiğini ortaya koymaktadır. İhracat için MSR modelinden elde edilen bulgulara göre, ticaret partneri ülkelerin GSYH'si ve petrol fiyatları düşük ve yüksek oynaklık rejimlerinde ihracatı pozitif etkilemektedir, ancak döviz kurunun ihracata etkisi düşük oynaklık rejiminde pozitifken, yüksek oynaklık rejiminde negatiftir. Öte yandan, ithalat için MSR modelinden elde edilen bulgular, Irak'ın GSYH'si ve petrol fiyatlarının ithalat üzerindeki etkisinin düşük ve yüksek oynaklık rejimlerinde pozitif olduğunu göstermektedir. Elde edilen bulgulardan hareketle, yüksek oynaklık rejimlerinde döviz kurunun ihracata olumsuz etkisini en aza indirmek için döviz kuru istikrarına yönelik makroekonomik politikalar oluşturulmalıdır. Ayrıca, petrol fiyatlarının ithalat üzerindeki etkisi göz önüne alındığında, petrol fiyatlarındaki değişimlere karşı koruma sağlanmalı ve bu amaçla ekonomik tampon mekanizmaları geliştirilmelidir. Son olarak, yabancı ülkelerin ekonomik büyümesi ile Irak'ın ticaret hacmi arasında pozitif bir ilişki olduğundan, dış ticaret ortakları ile güçlü ekonomik ilişkiler kurulmalı ve sürdürülmelidir.