İşitme kayıplı kardeşi olan çocukların kardeşlik ilişkisini etkileyen özellikler

Abstract

Açıklayıcı ardışık karma yöntem olarak modellenen bu araştırmanın amacı; tipik gelişim gösteren bireyin işitme kayıplı kardeşiyle olan kardeşlik ilişkisinin ve bu ilişkiyle bağlantılı özelliklerin ortaya çıkarılmasıdır. Karma yöntem olarak desenlenen çalışmanın nicel basamağında Kardeşlik İlişkisi Anketi geliştirilmiş ve 403 katılımcıya uygulanmıştır. Anketten toplanan verilerin betimsel ve Ki-kare analizleri gerçekleştirilmiştir. Araştırmanın nitel basamağında ise gerçekleştirilen nicel analizler doğrultusunda yarı yapılandırılmış görüşme formu hazırlamıştır. Kardeşlik İlişkisi Anketini dolduran 403 katılımcı içerisinden ölçüt örnekleme yöntemi ile 12 katılımcı belirlenmiştir. Belirlenen katılımcılar ile görüşmeler gerçekleştirmiş, yansıtmalı araştırmacı günlüğü tutulmuş ve doküman incelemesi gerçekleştirilmiştir. Toplanan verilerin içerik analizi gerçekleştirilerek 23 alt tema ve 5 temaya ulaşılmıştır. Araştırmanın nicel ve nitel basamağında elde edilen verilere göre tipik gelişim gösteren kardeşin cinsiyeti, doğum sırası, kardeşler arası yaş farkı, ailenin ekonomik durumu, işitme kayıplı kardeşin eğitim düzeyi, karakter özellikleri ve kullanılan işitme cihazı teknolojisi tipik gelişim gösteren çocukların işitme kayıplı kardeşleriyle olan kardeşlik ilişkisini etkileyen özelliklerdir. Katılımcılar kardeşinin işitme kayıplı olmasının hayatlarına olan etkilerini; ekstra sorumluluk, eşit olmayan ebeveyn tutumları ve toplumun işitme kaybına olumsuz bakışı bağlamında değerlendirmişlerdir. Diğer yandan bulgular, kardeşin işitme kayıplı olmasının tipik gelişim gösteren kardeşi ve kardeşlik ilişkisi üzerinde sadece olumsuz ya da sadece olumlu etkilemediği, olumlu ve olumsuz etkileri arasında bir dengenin mevcut olduğunu göstermektedir.