Ortaokul sosyal bilgiler ders kitaplarının okuryazarlıklar bakımından incelenmesi

Abstract

Sosyal bilgiler bilimsel yolları kullanarak bilgiye ulaşabilen ve ulaştığı bilgiye eleştirel yaklaşabilen, sosyal bilimlerin ürettiği bilgileri günlük yaşamında kullanabilen bireyler yetiştirmeyi amaçlayan bir çalışma alanıdır. Sosyal bilgiler eğitiminin doğasında insan vardır ve insan odaklı olan sosyal bilimlerin içeriğinden yararlanmaktadır. Sosyal bilgiler disiplinlerarası bir yaklaşımla sosyal bilimlerin içeriğinde yer alan bilgi ve becerileri bireylere kazandırmayı amaç edindiği için okuryazarlık becerileri sosyal bilgiler için önemli bir yere sahiptir. Bu araştırmanın amacı 2018 Sosyal Bilgiler Dersi Öğretim Programı'nda yer alan okuryazarlık becerileri doğrultusunda, MEB tarafından 2018-2019 eğitim ve öğretim yılı için hazırlanan 5., 6. ve 7. sınıf sosyal bilgiler ders kitaplarında okuryazarlık becerisi kazandırmaya yönelik içeriğe yer verilme durumunun incelenmesidir. Nitel araştırma yöntemlerinden biri olan doküman incelemesi yönteminin benimsendiği araştırmada, MEB tarafından 2018-2019 eğitim ve öğretim yılı için hazırlanan 5., 6. ve 7. sınıf sosyal bilgiler ders kitapları doküman olarak kullanılmıştır. Alanyazında yer alan çalışmalarda belirtilen okuryazarlık boyutları unsurlarına göre temaların belirlendiği bir veri toplama aracı oluşturulmuştur. Araştırmanın verileri bu veri toplama aracında yer alan temalar göz önünde bulundurularak betimsel analiz yöntemi ile analiz edilmiştir. Araştırma sonucunda MEB tarafından 2018-2019 eğitim ve öğretim yılı için hazırlanan 5., 6. ve 7. sınıf sosyal bilgiler ders kitaplarında en fazla yer verilen içeriğin politik okuryazarlık temaları ile ilişkili olduğu ortaya çıkmıştır. Bununla birlikte araştırmada sosyal bilgiler 6. sınıf ders kitabında dijital okuryazarlık temaları ile ilgili içeriğe yer verilmediği sonucuna ulaşılmıştır.