Dış ticaret ile ekonomik büyüme arasındaki ilişki : "Afganistan örneği"

Abstract

Dış ticaretin ekonomik büyüme üzerindeki etkisi, Merkantilizm döneminden itibaren iktisatçılar tarafından tartışılmaktadır. İkinci Dünya Savaşı sonrasında dış ticaretin ekonomik büyüme üzerinde yaratabileceği etki teorik tartışmaların yanında, ampirik çalışmalarda da incelenmeye başlanmıştır. Bu çalışmada, 1980-2017 yılları arasındaki dönemde Afganistan için dış ticaret ve ekonomik büyüme arasındaki ilişki incelenmiştir. Bu amaçla yapılan birim kök testlerinde, her üç değişken birinci derecede durağanlık koşulunu sağladığı için eşbütünleşme testi yapılmıştır. Eşbütünleşme testinin sonucunda, değişkenler arasında bir eşbütünleşme ilişkisi tespit edilmiştir. Bu durum, her üç değişkenin uzun dönemde birlikte hareket ettiklerini göstermektedir. Daha sonra, değişkenler arasındaki ilişkinin yönünü ve varlığını belirlemek amacıyla Granger nedensellik testi yapılmıştır. Uygulanan Granger nedensellik testinin sonuçlarına göre, ihracattan ekonomik büyümeye ve ekonomik büyümeden ihracata doğru çift yönlü nedensellik ilişkisi tespit edilmiştir. Bununla birlikte, ithalattan ekonomik büyümeye tek yönlü nedensellik ilişkisi bulunmuş, ancak ithalat ve ihracat arasında herhangi bir nedensellik ilişkisi saptanmamıştır.