Havacılık güvenliğinde kriz yönetimi ve kültür ilişkisi: Hofstede'in kültürel boyutlar kuramı bağlamında Atatürk Havalimanı saldırısının incelenmesi

Abstract

Bu çalışma, Türkiye'de havacılık güvenliği ile ilgili krizlerin yönetsel başarısını etkileyen sorunların ortaya çıkmasında ve bu sorunların yönetilmesinde kültürün etkisini belirlemek amacıyla gerçekleştirilmiştir. Bu doğrultuda Hofstede'in Kültürel Boyutlar Kuramı bağlamında 28 Haziran 2016 tarihinde yaşanan Atatürk Havalimanı saldırısındaki kriz yönetimi süreci incelenmiştir. Araştırmada nitel araştırma deseni benimsenmiştir. Araştırma verileri Atatürk Havalimanı saldırısında operasyonel ve yönetsel süreçlerde yer alan 14 katılımcı ile gerçekleştirilen yarı yapılandırılmış görüşmeler ve doküman incelemesi sonucunda elde edilmiştir. Analiz sürecinde NVivo 12 paket programından yararlanılmıştır. Analiz sonucunda bulgular "Kriz sinyallerin alınması", "Krize hazırlık ve korunma", "Krizin kontrol altına alınması", "Normal duruma geçiş" ve "Öğrenme ve değerlendirme" temaları altında değerlendirilmiştir. Araştırma sonucunda, kriz yönetiminin başarısını etkileyen sorunların ortaya çıkmasında genellikle Hofstede'in kültürel boyutlar kuramı bağlamında Türkiye'nin de sahip olduğu yüksek düzeyde belirsizlikten kaçınma ve güç mesafesi ile kısıtlama değerlerinin etkili olduğu belirlenmiştir. Öte yandan Hofstede'in çalışmasında Türkiye'nin zaman yönelimine ilişkin baskın değerlerle ilgili herhangi bir bulgu olmamasına rağmen, kriz yönetimi süreçlerinde kısa döneme yönelimli olunmasından dolayı sorunların yaşandığı tespit edilmiştir. Kriz yönetimin başarısına önemli düzeyde katkı sağlayan diğer kültürel değerlerin ise toplulukçu kültürlere özgü yurtseverlik bilinci ile dişil değerlere özgü dayanışma ve işbirliği değerleri olduğu tespit edilmiştir.