Etmen tabanlı benzetim ve yapay zekâ temelli bir yönetim bilgi sistemi : Anadolu Üniversitesi Açıköğretim sistemi uygulaması

Abstract

Sosyal sistemlerde yöneticilerin verecekleri kararlar sistemi derinden etkileme potansiyeline sahip olduğundan, karar vericilere daha fazla bilgi sunacak ve karar verme süreçlerini kolaylaştıracak çeşitli araçlara ihtiyaç duyulmaktadır. Gelişen teknoloji sayesinde bu sosyal sistemler üzerinde etmen tabanlı benzetim (simülasyon) yöntemlerini kullanarak deney yapma imkânı doğmuştur. Günümüzde birçok alanda kullanılmaya başlayan yapay zekânın etmen tabanlı benzetim ile entegrasyonu sağlanarak gerçek hayatı daha iyi temsil edebilen bir benzetim modeli elde edilebilir. Bu çalışmada yapay zekâ tekniklerinden çok katmanlı algılayıcıların ve etmen tabanlı benzetimin birlikte kullanımını içeren bir modelleme yaklaşımı geliştirilerek, temelde bu yaklaşımı kullanan, çeşitli senaryo ve kararları test etmeye olanak sağlayacak bir yönetim bilgi sisteminin oluşturulması amaçlanmıştır. Bu yönetim bilgi sistemi Anadolu Üniversitesi Açıköğretim Sistemi özelinde uygulanmış ve sisteme kayıtlı 41.000 öğrenciden veri toplanarak modelleme yapılmıştır. Önerilen modelleme yaklaşımının benzer yapıdaki birçok sosyal sistem için de kullanılabilir olması hedeflendiğinden dolayı çalışma birçok açıdan özgün noktalar içermekte ve benzeri alanlarda yapılabilecek çalışmalara örnek teşkil edebilecek veri, analiz süreci ve yöntemler barındırmaktadır. Geliştirilen benzetim modelinin geçerlilik ve güvenilirlik aşamaları ile içsel ve dışsal değişkenlerde meydana gelebilecek değişikliklerin uzun ve kısa dönemlerde sistem üzerinde gösterecekleri etkileri sunulmuştur. Ayrıca geliştirilen yönetim bilgi sisteminin kabiliyetini gösteren ve sistem kullanıcılarına örnek teşkil edebilecek dört temel senaryonun simüle edilmesine de yer verilmiştir.