Yaşlılıkta eş kaybı ve sosyal destek

Abstract

Ortalama yaşam süresinin artmasıyla birlikte yaşlanma sürecini ve yaşlılık dönemini anlamak daha da önemli hale gelmiştir. Bu çalışma, yaşlanma sürecinde karşılaşılan önemli olaylardan biri olarak eş kaybı deneyimini ve yaşlıların kayıp sonrası sosyal destek ilişkilerini değerlendirmektedir. Araştırmanın temel amacı, deneyimleri, ilişkileri ve onları şekillendiren unsurları çok boyutlu bir şekilde ortaya koymaktır. Araştırma, nitel araştırma yöntemlerinden inşacı temellendirilmiş kuram ile yürütülmüştür. Çalışma kapsamında yaşam seyri, kesişimsellik ve toplumsal cinsiyet perspektifleriyle beraber, kümülatif avantaj ve dezavantaj teorisi ve konvoy modelinden faydalanılmıştır. Eş kaybı yaşamış 60 yaş ve üzerindeki 20 kadın ve 14 erkek ile yarı yapılandırılmış görüşme formu kullanılarak derinlemesine görüşmeler gerçekleştirilmiştir. Verilerin analiz süreci tamamlandığında, eş kaybı deneyimi ve sosyal destek olmak üzere iki temel kategori oluşturulmuştur. Bu kategoriler altında yer alan alt temalar ile katılımcıların deneyimleri ve destek ilişkileri üzerinde etkili olan unsurlar çok boyutlu bir şekilde aktarılmıştır. Bulgular hem eş kaybı deneyiminin hem de sosyal destek ağının, toplumsal cinsiyet, sosyal sınıf, eğitim, sağlık ve sosyal sermaye gibi pek çok unsurun etkisiyle şekillendiğini göstermekte ve yaş temelli bir yaklaşım yerine yaşam seyrini dikkate almanın gerekliliğini ortaya koymaktadır. Bu doğrultuda, yaşlının yaşam kalitesini desteklemeye yönelik girişimler, kayıp ve destek ilişkilerinin dinamik ve çok boyutlu yapısı göz önünde bulundurularak gerçekleştirilmelidir.