Azerbaycan ve Türkiye'de petrol işletmelerinde finansal analiz : TÜPRAŞ ve Socar uygulaması

Abstract

Günümüzde petrolün değerinin artması, Türkiye ve Azerbaycan ekonomisinde önemli yere sahip olması, petrol işletmelerinin finansal analizlerinin yapılmasını gerekli kılan unsur haline gelmiştir. İhracatçı ülkelerin petrolü temel unsur haline getirmesi, sadece ekonomik değil politik açıdan da petrolün önemini artırmıştır. Çalışmada petrolün tarihi, Türkiye ve Azerbaycan'daki gelişim süreci incelenmiştir. TÜPRAŞ ve SOCAR işletmeleri finansal analize tabi olacağı için, finansal analizin tanımı, önemi, analizin türleri ve finansal analiz kapsamında kullanılan tekniklerle ilgili bilgiler verilmiştir. TÜPRAŞ ve SOCAR'a ait finansal tabloların oran analizi yöntemi ile, likidite, finansal yapı, faaliyet ve karlılık analizleri yapılmıştır. Bu çalışmada nicel araştırma yöntemi kullanılarak, içerik analizi yapılmıştır. Uygulamada ele alınan petrol işletmelerinin 2015-2017 yıllarına ait finansal tablolarındaki finansal verileri, mali yapı, verimlilik, kısa vadeli borç ödeme güçleri ve karlılıkları analiz edilip yorumlanmıştır. Çalışmanın sonucunda TÜPRAŞ'ın karlılık, verimlilik ve öz kaynak durumunun normal, ancak daha iyi olabileceği, SOCAR'ın karlılığının düşük olduğundan dolayı verimliliğinin ve öz kaynaklarının düşük çıktığı, ancak ilerleyen yıllarda yükselme eğilimine geçtiği ortaya konulmuştur.