Türk-İran batılılaşma dönemi karşılaştırmaları ve ressam Kemal Ol Molk

Abstract

Sanayi Devrimi ile başlayan Avrupa Modernizminin doğuya yayılma süreci 19. yüzyılda giderek hız kazanmıştır. Özellikle Osmanlı'da yoğun etkilerini gördüğümüz sanatta batılılaşma olgusu, İran'da Kaçar dönemi olarak adlandırdığımız 1795-1925 yılları arasında güçlüce hissedilmiştir. Kaçar dönemi batılılaşma anlayışının, Osmanlı sanatındaki batılılaşma anlayışı ile benzer biçimlerde ortaya çıktığı ve geliştiği söylenebilir. Çalışmamızda her iki ülkedeki Batılılaşma sürecindeki değişimler resim sanatındaki gelişmeler üzerinden ele alınmıştır. İran'da Kaçar döneminde yaşamış ve bu sürecin ünlü ressamlarından biri olan Kemal ol Molk (Muhammed Ghaffari)'un yaşadığı dönemin tarihsel gelişmeleri, hayatı ve eserleri incelenmiştir. Çalışma kapsamında sanatçının yağlı boya ve kâğıt üzerine suluboya olmak üzeri toplam 132 adet eseri incelenmiş ve bunlar; manzaralar, portreler, iç mekân resimleri, hayvan resimleri olmak üzere 4 ana başlık altında gruplandırılarak katalog oluşturulmuştur. Ayrıca sanatçının Avrupa seyahatleri, Irak'ta geçirdiği süre, Müsterzefe Medresesi'nin kurması ve İran resim sanatının batılılaşma sürecindeki yeri incelenmiştir. Diğer yandan, Kemal ol Molk'un eserleri yaklaşık aynı dönemde eserler veren Osmanlı ressamlarının eserleri ile karşılaştırılarak her iki ülkede de sanattaki batılılaşma sürecinin anlaşılması yönünde değerlendirilmeler yapılmıştır.