Dış borç sürdürülebilirliği ve Türkiye uygulaması

Abstract

1980'li yıllardan itibaren gelişmekte olan ülkelerde, dış borç krizleriyle birlikte gündeme gelen sürdürülebilirlik, önemini ve popularitesini koruyan bir inceleme alanı olmuştur. Konuya ilişkin gelişen literatür, başlangıçta dış borç sorununu bir likidite problemi olarak kabul etmesine rağmen ilerleyen yıllarda sorunun yurtiçi tasarruf açığından kaynaklandığı anlaşılmıştır. Likidite sorununun kısa vadeli karakteri karşısında, uzun vadeli bir niteliğe sahip olan yurtiçi tasarruf açığı; dış borç sürdürülebilirliği ve dolayısıyla geri ödeme yeteneğinin sorgulanmasını gerektirmiştir. Geri ödeme yeteneği, cari politikaların sürdürülebilirliğini gösteren zamanlararası bütçe kısıtına göre belirlenmektedir. Genel olarak borç servisinde kullanılacak olan kaynakların hali hazır değeri, cari borç stokuna eşitse, geri ödeme yeteneği koşulu sağlanmaktadır. Bu çalışmada, gelişmekte olan ülkelerde dış borç ve sürdürülebilirlik sorunları incelenmekle birlikte, asıl amaç Türkiye'nin dış borç yapısı ve gelişimini ortaya koymak ve Türkiye ekonomisinde dış borç geri ödemeleri bakımından sürdürülebilirlik koşulunun sağlanıp sağlanmadığını analiz etmektir. Türkiye'nin dış borcunun analizinin ardından, Hakkio-Rush (1991) ve Sawada (1994) çalışmaları temelinde belirlenen sürdürülebilirlik koşulu, Engle-Granger ve Johansen eşbütünleşme metodolojileri çerçevesinde test edilmiştir. Elde edilen ekonometrik sonuçlar 1981-2003 ve Şubat 2001-Ekim 2004 dönemlerinde Türkiye ekonomisinin dış borç geri ödemeleri itibariyle geri ödeme yeteneği koşulunu sağladığını ortaya koymaktadır.