Zihin yetersizliği olan bireylerin istihdam edilebilirlik açısından değerlendirilmesi: Keşfedici karma yöntem araştırması

Abstract

Bu araştırma zihin yetersizliği olan bireylerin istihdam edilebilirlik açısından değerlendirilmesine olanak sağlayacak veri toplama araçlarının geliştirilmesini, zihin yetersizliği olan bireylerin istihdam edilebilirlik profillerinin incelenmesini ve bu profillere uygun iş alanlarının belirlenmesini amaçlayan bir karma yöntem araştırmasıdır. Keşfedici sıralı desenle yürütülen bu çalışmanın nitel aşamasının katılımcıları 10'u özel eğitim öğretmeni, 10'u meslek öğretmeni, 5'i rehber öğretmen, 10'u iş ve meslek danışmanı ve 8'i işveren/İK uzmanı toplam 43 kişi olmuştur. Araştırmanın nicel aşamasında paydaş görüşlerinin içerik analizi sonucunda elde edilen bulgular temel alınarak geliştirilen İstihdam Edilebilirlik ve Meslek Alanları Beceri Değerlendirme Aracı (İMED) ile özel eğitim meslek okulu son sınıf öğrencisi zihin yetersizliği olan 144 birey özel eğitim ve meslek öğretmenleriyle birlikte değerlendirilmiştir. Bulgular İMED'in geçerli ve güvenilir bir araç olduğunu; zihin yetersizliği olan bireylerin yarıya yakınının vasıf gerektirmeyen beden işleri, yiyecek ve içecek hizmetleri, konaklama hizmetleri, büro yönetimi alanlarında istihdam edilebileceklerini göstermektedir. Ayrıca bulgular zihin yetersizliği olan bireylerin bir bölümünün destek sağlandığında istihdam edilebilir olduklarını ortaya koymaktadır. Sonuçlar diğer araştırma sonuçlarıyla tartışılarak ileri araştırmalara ve uygulamaya dönük öneriler sunulmuştur.