Sınıf öğretmeni adaylarının toplumsal cinsiyet algılarının incelenmesi

Abstract

Bireylerin doğuştan gelen biyolojik özelliklerinin üzerine toplum tarafından yapılandırılan toplumsal cinsiyet, günümüzde de tartışılmaya devam eden bir konudur. Toplumsal cinsiyetin yapılandırılmasında etkili olan önemli etmenlerden biri olan öğretmenlerin toplumsal cinsiyet konusundaki algılarının ne düzeyde olduğunun bilinmesi önemlidir. Bu araştırmanın amacı, sınıf öğretmeni adaylarının toplumsal cinsiyet algılarını incelemektir. Karma yöntemin kullanıldığı bu araştırma, açıklayıcı karma yöntem ile desenlenmiştir. Araştırma 2018-2019 öğretim yılında, Anadolu Üniversitesi'nin Sınıf Öğretmenliği Lisans Programı'nda öğrenim gören öğretmen adaylarıyla gerçekleştirilmiştir. Araştırmanın nicel verileri "Kişisel Bilgi Formu" ve "Toplumsal Cinsiyet Algısı Ölçeği" (TCAÖ), nitel verileri ise maksimum örnekleme yoluyla belirlenen 12 öğretmen adayı ile yarı-yapılandırılmış görüşme formu kullanılarak yapılan görüşmelerle toplanmıştır. Nicel verilerin çözümlenmesinde Mann-Whithney U Testi ve Kruskal-Wallis H Testi, nitel verilerin çözümlenmesinde ise betimsel analiz kullanılmıştır. Araştırma sonucunda öğretmen adaylarının toplumsal cinsiyet algılarının olumlu düzeyde olduğu belirlenmiştir. Öğretmen adaylarının TCAÖ'den aldıkları puanlar ile cinsiyet, yaşadıkları coğrafi bölge, erkek kardeş sayısı ve aile tipi değişkenleri arasında anlamlı farklılık olduğu saptanmıştır. Sınıf düzeyi, kız kardeş sayısı, mezun olduğu lise, anne-baba eğitim düzeyi, anne-baba çalışma durumu, yerleşim birimi, şu anda yaşadıkları yer ve aile gelir düzeyi arasında ise anlamlı bir farklılık saptanmamıştır. Toplumsal cinsiyet edinimi sürecinde aile, kültür ve öğretmenler gibi etmenlerin önemli bir rolü olduğu, öğretmen adaylarının, bu konudaki sorunların farkında oldukları; ancak kalıpyargıların etkisinde kaldıkları belirlenmiştir.