Türk hukukunda ticaret şirketlerine ortak olması kanunla yasaklanan kişiler

Abstract

T.C. Anayasasının 48. maddesi uyarınca, herkes dilediği alanda çalışmak ve özel teşebbüsler kurmak hürriyetine sahiptir. Anayasanın 13. maddesinde ise bu hürriyetin Anayasanın özüne ve ruhuna uygun olarak, kanunlarla sınırlanabileceği belirtilmiştir. Bu maddeye dayanarak, bazı kişilerin bu hürriyeti, özellikle ticari hayatta rekabeti korumak, haksız rekabeti önlemek, kamu hizmetlerinin gereği gibi görülmesini ve çalışanların bağlı bulundukları kuruluşa sadakat yükümlülüklerini yerine getirip, görevlerini tarafsızlıkla yapmalarını sağlamak amacı ile sınırlanmıştır. Türk hukukunda, bu sınırlama kapsamında, bazı kişilerin ticaret şirketlerine ortak olmaları bazen tümüyle yasaklanmış bazen de sadece bazı şirketlere ortak olma yasaklanmıştır. Ortak olma yasağı, başta Türk Ticaret Kanunu olmak üzere kanunlarla ve yönetmeliklerle getirilmiştir. Ancak yoruma açık bir şekilde farklı başlıklar altında, dağınık olarak düzenlenmiştir. Bu çalışmada, sadece kanunlarda düzenlenmiş olan ortak olma yasağı incelenmiş, ilgili kanunda yer olmadığı halde, yönetmeliklerle getirilen yasaklar inceleme dışı bırakılmıştır. Ortak olma kavramı ve yasağının niteliği belirlendikten sonra, yasağa tabi kişiler açısından kapsamı ve yaptırımları belirtilmiştir.