English language teacher burnout at the Turkish tertiary level

Abstract

Tükenmişlik, insani iletişim becerileri ön planda olan İngilizce öğretmenleri için risk oluşturan bir olgudur. Bu tez, Türkiye'nin yedi bölgesinde yükseköğretim düzeyinde görev yapan İngilizce öğretmenlerinin tükenmişliğini karma yöntem tasarımı kullanarak incelemiştir. Veri toplama araçları, çalışmada geliştirilen İngilizce Öğretmeni Tükenmişlik Ölçeği (İÖTÖ), demografik bir anket ve mülakatlardır. Nicel veriler 1023 İngilizce öğretmeninden elde edilmiş ve SPSS kullanılarak analiz edilmiştir; nitel veriler ise 18 İngilizce öğretmeninden toplanmış ve MAXQDA ile analiz edilmiştir. Bulgular, öğretmenlerin tükenmişlik düzeylerinin genellikle ölçeğin orta aralığına doğru bir eğilim gösterdiğini ve bunun da tükenmişlik deneyimlerinin çeşitliliğini yansıttığını ortaya koymuştur. Demografik özelliklerin analizi için parametrik testler olarak t-testi ve tek yönlü varyans analizi (ANOVA) kullanılmıştır. Sonuçlar, öğretmenlerin tükenmişlik düzeylerinin cinsiyet, yaş, öğretim süresi, medeni durum ve haftalık öğretim yüküne göre anlamlı şekilde farklılaştığını göstermiştir. Ayrıca, İÖTÖ aracılığıyla, Öğretim Hayal Kırıklığı, İş Yoğunluğu Zorluğu, Akademik Baskı, Öğrenen Yabancılaşması, İş-Ev Çatışması ve Meslektaş Hoşnutsuzluğu, altı ana tükenmişlik boyutu olarak belirlenmiştir. İçerik analizi yoluyla elde edilen nitel veriler, nicel verileri destekleyen Akademik Baskı, Duygusal Üzüntü, Mesleki Yalnızlık, Kariyer Marjinalleşmesi ve Öğrenci İzolasyonu gibi altta yatan temalardır. Ayrıca, öğretmenlerin tükenmişliğe ilişkin psikosomatik göstergeleri fiziksel, psikolojik ve davranışsal semptomları içermektedir. Öğretmenlerin tükenmişlikle başa çıkma stratejileri de belirlenmiştir. Sonuçlar literatürle karşılaştırmalı olarak tartışılmış ve çeşitli öneriler sunulmuştur.