Otizm spektrum bozukluğu tanısı olan çocukların sergiledikleri problem davranışların gelişim alanlarına etkisine ilişkin anne görüşleri

Abstract

Bu araştırmanın amacı, erken çocukluk döneminde OSB'li olan çocukların sergiledikleri problem davranışların gelişim alanlarına etkisine ilişkin anne görüşlerinin belirlenmesidir. Araştırma nitel araştırma yöntemlerinden fenomenolojik desenle gerçekleştirilmiştir. Araştırmanın verileri yarı yapılandırılmış görüşmeler ve araştırmacı günlüğüyle toplanmıştır. Araştırmanın katılımcıları erken çocukluk döneminde OSB'li çocuğa sahip olan 12 anneden oluşmaktadır. Annelerle yapılan görüşmelerden elde edilen veriler içerik analizi yöntemi kullanılarak araştırmacı tarafından analiz edilmiştir. Araştırma bulgularına göre, anneler en çok motor ve vokal stereotipik davranışlarla birlikte zarar verici davranışlar, ağlama-öfke nöbetleri ile karşılaştıklarını ifade etmişlerdir. Anneler bu davranışlarla baş etmede en çok konuşma ile birlikte çocuklarına dokunmayı tercih ettiklerini vurgulamışlardır. Bilişsel bir davranışın öğrenilmesi sırasında çocuklar öğrenmeye karşı ilgisiz davranmaktadırlar. Dil becerilerinin gelişiminde ise iletişim başlatamama, dil becerilerini edinememe gibi güçlüklerin problem davranışlarla ilişkili olduğu düşünülmektedir. Problem davranışların sosyal becerilerin gelişimine ilişkin dikkat çeken olumsuz etkisi akranla etkileşim kuramamadır. Motor gelişimde ise çoğunlukla ince motorda sınırlılıklar gözlenmiştir. Uyumsal becerilerde güçlük yaşanan beceri ise tuvalet becerisidir. Günlük yaşamda ise anneler problem davranışlar nedeniyle kendilerini toplumdan soyutlamaktadırlar. Araştırma ile OSB'li çocuklar tarafından sergilenen problem davranışların erken dönemde gelişim alanlarına olumsuz etkileri olduğu sonucuna ulaşılmıştır.