Minimum maliyetli uygun beslenme bileşimlerini oluşturmada sıfır- bir tam sayılı doğrusal programlama ve Anadolu Üniversitesi Yunusemre Kampüsü Öğrenci Kafeteryasında bir uygulama denemesi

Abstract

Günümüzde sanayileşmeye parelel olarak bir çok kişi evinin dışında, iş yerlerinde toplu olarak beslenebilmektedir. Toplu beslenme yapılan yerlerde dengeli ve sağlıklı beslenmeyi sağlayacak beslenme planlarının hazırlanması önemli bir sorundur. Çünkü en uygun beslenmeyi minimum maliyet ile gerçekleştirecek beslenme planlarının hazırlanması gerekmektedir. İşte; toplu beslenme yapılan yerlerde minimum maliyetli en uygun beslenme planlarının hazırlanmasında yararlanılacak bir teknik olarak sıfır-bir tam sayılı doğrusal programlama modelinin tanıtımını amaçladığımız ve Anadolu Üniversitesi Yunusemre Kampüsü Öğrenci Kafeteryasında uygulaması yapılan bu çalışma üç bölümden oluşmaktadır. Çalışmanın ilk bölümünde genel olarak dünyada ve Türkiye'de beslenme durumu günlük standart ihtiyaç tabloları yardımıyla açıklanmaya çalışılmıştır. Yeterli ve dengeli beslenmenin önemi, beslenme ve verimlilik ilişkisi ve toplu beslenmenin önemi üzerinde yine bu bölümde durulmuştur. Doğrusal programlama ve tam sayılı programlama tanımlanarak, tam sayılı programlama çözüm yaklaşımları çalışmanın ikinci bölümünde verilmeye çalışılmıştır. Ayrıca, modelin çözümünde kullanılan teknik, sıfır-bir tam sayılı doğrusal programlama bir örnek ile açıklanmaya çalışılmıştır. Genel diyet modelinin sıfır-bir tam sayılı matematiksel yazılımı yine bu bölümde verilmiştir. Modelin kurulması ve uygulanması çalışmanın üçüncü bölümünü oluşturmaktadır. Bu bölümde öncelikle model için verilerin nasıl elde edildiği anlatılmıştır. Modelin değişkenleri tanımlanarak kısıtlayıcı denklemler ve amaç fonksiyonu belirlenmiş ve model kurulmuştur. Model kurulduktan sonra çözüm aşamasına bu bölümde geçilmiştir. Modelin çözümü, Anadolu Üniversitesi Bilgi İşlem Merkezin'de bulunan MPSX paket programı kullanılarak elde edilmiştir. Modelin çözümü sonucu, 21 çalışma gününü kapsayan öğlen yemekleri için bir aylık beslenme planı bu bölümde anlatılmıştır. Kişi başına bir aylık öğlen yemek maliyeti 8.622 tl olarak hesaplanmıştır.