Emeklilik sistemi ve uygulamalarında özel emeklilik programlarının yeri ve Türkiye'de bireysel emeklilik sistemi

Abstract

Nüfusun yaşlanması nedeniyle sosyal güvenliğin sağlanmasında kullanılan sosyal sigortalar, finansman sorunlarıyla karşılaşmıştır. Bu sorunların aşılması için pirim oranları artırılmış, emeklilik yaşı yükseltilmiş ve emekli maaşlarının miktarı azaltılmıştır. Söz konusu önlemler, sadece finansal problemleri çözmüş ancak, bireylerin emeklilik dönemlerindeki hayat standartlarında düşüşler meydana getirmiştir. Tüm bu zorluklar emeklilik sistemlerinde yeni reform kararlarının alınmasını zorunlu kılmıştır. Yüksek gelir seviyesini amaçlayan özel emeklilik programları, bu zorlukların giderilmesi amacıyla oluşturulmuş ve genel olarak bireyler tarafından finanse edilmiştir. Gelişmiş ülkelerde özel emeklilik programları bireysel tercihler doğrultusunda oluşturulmuş ancak, gelişmekte olan ülkelerde devletin zorunluluğu ile oluşturulmuştur. Dünya genelindeki reformlar ile birlikte ülkemizdeki emeklilik sistemi yeni bir yapılanma sürecine girmiştir. Nisan 2001 tarihinden itibaren yasal bir dayanak kazanan bireysel emeklilik sistemi Ekim 2003 tarihinden itibaren üye kaydetmeye başlamıştır. Bu sistem ülkemizde kişisel kararlar doğrultusunda oluşturulmakta, ancak bizim gibi gelişmekte olan diğer ülkelerde devlet zorunluluğu ile tesis edilmiştir. Tasarı alt yapısı iyi hazırlanan ve katılımcılara emeklilik döneminde ek gelir sağlamayı amaçlayan bireysel emeklilik sistemi, ortaya koyacağı performans tüm kesimler tarafından merak edilmektedir. Sistemin başarılı olması; özellikle katılımcılar, emeklilik şirketleri, piyasalar ve devlet açısından çok önem taşımamaktadır.