Uydu görüntülerinden elde edilen çizgisellikler ve fluviyal yapılar ile neotektoniğin araştırılması

Abstract

Neotektonizma, yer kabuğunun deformasyonları ve hareketini sağlayan Pliyosen ve sonrası meydana gelen jeolojik ve jeomorfolojik süreçleri inceleyen bir tektonizma alt disiplinidir. Aktif tektonizma olarak da nitelendirilebilen neotektonizma, kalıcı topoğrafyadaki aktif rolü ile jeolojik süreçleri anlamak ve öngörebilmek adına çalışılması gereken bir alandır. Çalışmada uydu görüntülerinden elde edilen çizgisellikler ile uzaktan algılama yöntemleri kullanılarak elde edilmiş sayısal yükseklik modeli kullanılarak çıkartılan fluviyal yapıların tektonizma ile ilişkisi incelenmiştir. Çizgisellikler, jeomorfolojik olarak haritalanabilen lineer yüzey özeliklerinin birbirleri ile kurduğu topolojik ilişkinin ortaya çıkartılması olarak tanımlanmaktadır. Vadiler, sırtlar, litolojik sınırlar, drenaj ağları ve kırılma zonları gibi yüzey yapıları çizgisellikler olarak nitelendirilebilmektedir. Çizgisellik çıkarımı mevcut yapıların bölgedeki genel tektonik yöneliminin belirlenmesi için uygulanan en yaygın yöntemlerden birisidir. Bir başka çizgisel yapı olarak değerlendirilebilecek drenaj ağları, bölgedeki yapısal ve litolojik değişimler hakkında bilgi veren karakteristik unsurlar olarak tanımlanır. Bu değişimler, akarsu gelişimini sürdürürken yapısal özelliklerine eklenen izler olarak gözlemlenir. Drenaj anomalileri olarak da nitelendirilebilecek bu süreksizlikler, uzaktan algılama ve konumsal analizler kullanılarak drenaj sisteminin analiz edilmesi ile saptanabilir. Çalışmada, seçilen bölgelerden elde edilen çizgisellik ve drenaj sistemleri arasındaki ilişkinin bölgenin neotektonik rejimini açıklamak için bir gösterge olduğu düşünülerek, yapıların birincil ve ikincil gerilme eksenlerinin yönelimleri birbirleri ile karşılaştırılmıştır. Bu karşılaştırılma, gül diyagramları üzerinden yapılarak, göstergeleri uzaktan algılama verisinin üzerine yansıtılmıştır. Çalışma, bu bilgiler ile çizgisellikler ve drenaj ağlarının uzaktan algılama yöntemleri ile incelenerek neotektonizmanın araştırılmasını önermektedir.