Genel lise öğrencilerinin aile işlevlerinin ve denetim odaklarının incelenmesi

Abstract

Bu araştırmada genel lise öğrencilerinin aile işlevlerinin ve denetim odaklarının cinsiyet, sınıf düzeyi, doğum sırası, anne baba eğitim düzeyi, anne baba arasındaki anlaşmazlık düzeyi değişkenleri açısından farklılaşıp farklılaşmadığı ve denetim odağı ile aile işlevleri arasındaki ilişkiler incelenmiştir. Araştırmanın evrenini, 2005-2006 eğitim-öğretim yılında Eskişehir ilinde bulunan 10 resmi genel lisede öğrenim görmekte olan 8794 öğrenci oluşturmuştur. Araştırma kapsamına 9 lise alınmış ve her sınıf düzeyinden şubeler rasgele belirlenerek evrenin %9.30'na karşılık gelen 815 öğrenci ömeklemi oluşturmuştur. Genel lise öğrencilerinin aile işlevleri algılarına ilişkin veriler "Aile Değerlendirme Ölçeği" (Bulut, 1990) ile, denetim odağıalgılarına ilişkin veriler ise "Nowicki-Strickland Denetim Odağı Ölçeği" (Yeşilyaprak, 1988) ile toplanmıştır. Genel lise öğrencilerinin kişisel ve ailesel niteliklerine ilişkin verilerin toplanması için araştırmacı tarafından hazırlanan "Kişisel Bilgi Formu" kullanılmıştır. Araştırmada veri toplama araçları ile elde edilen bilgilerin çözümlenmesi "SPSS 10.0.0. for Windows" paket programı ile bilgisayar ortamında gerçekleştirilmiştir. Verilerin analizi sırasında, betimleyici istatistiklerin yanı sıra bağımsız gruplar arası t testi uygulanmıştır. Bağımsız değişken düzeyi ikiden fazla olan değişkenlere ilişkin farkların önem kontrolü, varyansların homojenliği durumunda tek yönlü varyans analizi ile, varyansların homojen olmadığı durumlarda ise parametrik olmayan testlerden Kruskal Wallis Testi ile belirlenmiştir. Varyansların homojen olup olmadığı ise Levene istatistiği ile belirlenmiştir. Tek yönlü varyans analizi sonucunun önemli bulunduğu durumlarda, farkın hangi ortalamalar arasındaki farklardan kaynaklandığını belirlemek amacıyla Tukey HSD testi yapılmıştır. Kruskal Wallis Testinin sonucunun önemli bulunduğu durumlarda ise, farkın hangi ortalamalar arasındaki farklardan kaynaklandığını belirlemek amacıyla olası tüm ikili karşılaştırmalar için Mann Whitney testi kullanılmıştır. Aynca, aile işlevlerinin denetim odağını yordayıcılığını saptamak ve bu örüntünün kızlara ve erkeklere göre değişip değişmediğini belirlemek amacıyla çoklu regresyon analizinin aşamalı seçim yöntemi kullanılmıştır. Tüm istatistiksel çözümlemeler için önemlilik düzeyi .05 olarak alınmıştır. Genel lise öğrencilerinin kişisel ve ailesel nitelikleri ile ilgili olarak ele alınan değişkenlerden cinsiyet, doğum sırası, babaların eğitim düzeyi ve anne baba arasındaki anlaşmazlık düzeyine göre aile işlevlerinin farklılaştığı görülmüştür.