Türkiye'de savunma harcamalarının dış borçlanma üzerindeki etkisinin ARDL modeli ile analizi

Abstract

Türkiye'ye yönelik iç ve dış tehdit unsurlarının çokluğu savunma harcamalarının yüksek seviyede tutulmasına neden olmaktadır. Savunma harcamalarının makro-ekonomik değişkenlerle ilişkisi birçok çalışmaya konu olmuştur. Buna karşın savunma harcamalarının dış borçlanma üzerindeki etkisi konusunda ortak bir kanı bulunmamaktadır. Bu çalışmanın amacı Türkiye'de savunma harcamalarının dış borçlanma üzerindeki etkisini Pesaran ve Shin (1999) ile Pesaran, Shin ve Smith (2001)tarafından geliştirilen Otoregresif Dağıtılmış Gecikme (ARDL) modelini kullanarak Sheikh, Chaudhry ve Farıdı'nın (2013) çalışmasında yer alan savunma-borçlanma modeli çerçevesinde aynı değişkenlerle 1980-2018 dönemini kapsayacak şekilde araştırmaktır. Analizde 1980-2018 dönemine ait yıllık reel dış borçlanma, reel savunma harcamaları, reel gayrisafi yurtiçi hâsıla, reel ihracat (silah ihracatı hariç)ve reel döviz rezervi verileri kullanılmıştır. Analizin sonucunda savunma harcamalarındaki %1'lik artışın dış borçlanmayı kısa dönemde %0.48 ve uzun dönemde %0.98 artırdığı görülmüştür. Elde edilen bulgulara göre savunma harcamalarının dış borçlanma üzerinde hem kısa hem de uzun dönemde anlamlı pozitif etkisi vardır. Ayrıca Vektör Otoregresif (VAR) Granger nedensellik testinde Toda-Yamamoto yaklaşımı kullanılmış ve savunma harcamalarından dış borçlanmaya doğru tek yönlü bir nedensellik ilişkisi belirlenmiştir.