Zihin yetersizliği olan bireylerin istihdam sürecinde yer alan paydaşların istihdam sürecine yönelik görüş ve önerileri

Abstract

Bu çalışmanın amacı, ülkemizdeki zihin yetersizliği olan bireylere yönelik mevcut istihdam politikalarının, mesleki eğitim merkezlerinde sunulan mesleki eğitimin, işe yerleştirme sürecinin ve iş yaşamının, bu süreçte yer alan paydaşlar olan öğretmenler, okul yöneticileri, ebeveynler, işverenler ve zihin yetersizliği olan bireyler tarafından değerlendirilmesi ve sürecin geliştirilmesine yönelik önerilerinin belirlenmesidir. Araştırma 10 öğretmen, beş okul yöneticisi, dokuz ebeveyn, sekiz işveren ve sekiz zihin yetersizliği olan birey olmak üzere 40 katılımcı ile Eskişehir ilinde gerçekleştirilmiştir. Çalışma, nitel araştırma yaklaşımına dayalı olarak desenlenmiştir. Araştırma verileri yarı yapılandırılmış görüşmeler yoluyla elde edilmiştir. Araştırma bulguları, okul yöneticileri, işverenler ve zihin yetersizliği olan bireylerin, mesleki eğitime ilişkin fazla sayıda olumlu görüş, öğretmenlerin ise olumsuz görüş bildirdiği görülmektedir. Mesleki eğitimin geliştirilmesi bağlamında, neredeyse tüm paydaşlar atölye sayısının ve çeşitliliğinin arttırılmasını önermişlerdir. İşe yerleştirme sürecinde öğretmenler ve okul yöneticileri sürece rehberlik ederek dâhil olduklarını ifade ederken, ebeveynler ve işverenler, sürece dâhil olmadıklarını dile getirmiştir. Paydaşlar işe yerleştirme sürecinin iyileştirilmesi adına Türkiye İş Kurumu'nun (İŞKUR) süreçte daha aktif rol oynaması gerektiğini ifade etmiştir. Zihin yetersizliği olan bireylerin iş yaşamında karşılaştığı olumlu ve olumsuz durumların müşteri kaynaklı olduğu belirtilmekte, toplumu bilinçlendirme çalışmalarıyla olumsuz durumların önüne geçilebileceği düşünülmektedir. İstihdamın arttırılması bağlamında neredeyse tüm alt gruplar özel sektörün de sürece istihdam sağlayarak dâhil olması gerektiğini ifade etmektedir. Devlete ise ceza ve teşviklerin artırılması önerilmektedir.