Hava trafik yönetiminin havayolu işletmelerinin ekonomik performansları üzerindeki etkileri ve Türk Hava Yolları uygulaması

Abstract

Havayolu işletmeleri ticari amaçlarla taşımacılık yapan ve kar elde etmek için faaliyet gösteren işletmelerdir. Bu nedenle, ekonomik performansları üzerinde etkili olan tüm faktörlere karşı oldukça duyarlıdırlar. Havayolu işletmelerinin ekonomik performansları üzerinde etkili olan en önemli faktörlerden biri de hava trafik yönetimidir. Hava trafik yönetimi, havayolu işletmelerinin özellikle maliyet kalemleri üzerinde etkili olmaktadır. Dolayısıyla, havayolu işletmeleri çeşitli yönetim kararları alırken hava trafik yönetiminin etkilerini de göz önünde bulundurmalıdırlar. Hava trafik yönetimi faaliyetleri ile havayolu işletmelerinin ekonomik performansları arasında önemli ilişkiler bulunmaktadır. Bu ilişkilere bağlı olarak, hava trafik yönetiminin etkileri kısa ve uzun dönemde ortaya çıkmaktadır. Hava trafik yönetiminin kısa ve uzun dönemli etkileri özellikle uçuş gecikmeleri, filo planlamaları-uçak kullanımları (yartırım maliyetleri), hizmet (ürün) planlamaları ve hava trafik hizmet (yol) ücretleri olmak üzere dört açıdan değerlendirilebilir. Bu çalışmada, hava trafik yönetiminin havayolu işletmelerinin ekonomik performansı üzerindeki etkileri ayrıntılı olarak incelenmektedir. Bu kapsamda, önce havayolu ulaştırması, hava trafik hizmetleri ve hava trafik yönetimi tanıtılmakta, daha sonra havayolu işletmelerinin ekonomik özellikleri ve maliyet yapıları açıklanmakta ve hava trafik yönetiminin bunlar üzerindeki etkileri incelenmekte ve son olarak ta hava trafik yönetiminin, hava trafik hizmet (yol) ücretleri açısından Türk Hava Yolları'nın iç hat uçuşları üzerindeki etkileri araştırılmaktadır.